wait لطفا صبر کنید
مجلس شورای اسلامی
مجلس شورای اسلامی
| |
مجلس شورای اسلامی
صفحه اصلی » ترمینولوژی قوانین و مقررات » ع-غ-ف-ق
0/0 (0)
[1395/03/05]

ف- ق- ک- گ  

 ترمینولوژی قوانین و مقررات

فاضلاب: عبارت است از هر نوع ماده مایع زاید حاصله از فعالیت‌های صنعتی یا کشاورزی و دامداری و یا شهری و خانگی که به آب یا خاک تخلیه گردد. (بند 5 ماده 1 آیین‌نامه جلوگیری از آلودگی آب مصوب 24/9/1363)

فته طلب: سندی است که به موجب آن امضا کننده تعهد می‌کند مبلغی در موعد معین یا عندالمطالبه در وجه حامل یا شخص معین و یا به حواله کرد آن شخص کارسازی نماید. (ماده 307 قانون تجارت مصوب 13/2/1311)

فدراسیون ورزشی آماتوری جمهوری اسلامی ایران: که در این اساسنامه فدراسیون نامیده می‌شود مؤسسه عمومی غیردولتی و دارای شخصیت حقوقی است که براساس مشی و اصول ورزشی آماتوری تعیین شده به موجب منشور المپیک با مراعات شؤون اسلامی و مقتضیات ملی و به عنوان بالاترین مرجع ذی‌صلاح در هر رشته ورزشی تشکیل می‌شود و در چارچوب این اساسنامه با هماهنگی سازمان تربیت بدنی و رعایت سایر قوانین و مقررات مربوط فعالیت می‌نماید. (ماده 1 اساسنامه فدراسیون‌های ورزشی آماتوری جمهوری اسلامی ایران مصوب 9/3/1378 هیأت وزیران)

فدراسیون های ورزشی آماتوری: مؤسسات عمومی غیردولتی و دارای شخصیت حقوقی هستند که براساس مشی و اصول ورزشی تعیین شده به موجب منشور المپیک با مراعات شئون اسلامی و مقتضیات ملی و به عنوان بالاترین مرجع ذیصلاح در هر رشته ورزشی تشکیل می‌شوند و در چارچوب این اساسنـامـه با هماهنگی سازمان تربیـت بدنی و رعایت قوانیـن مربـوط فعـالیت می‌نمایند. (ماده 1 اساسنامه فدراسیون‌های آماتوری جمهوری اسلامی ایران مصوب 11/2/1381 هیئت وزیران)

فراخوان نخست: فرایندی است که در آن از پیمانکاران دارای گواهینامه صلاحیت برای ارزیابی توان اجرای کار، دعوت به عمل می‌آید. (بند ه ماده 2 آیین‌نامه ارجاع کار به پیمانکاران مصوب 24/7/1381 هیئت وزیران)

فراخوان نخست: فرایندی که درآن از پیمانکاران دارای گواهینامه صلاحیت، برای ارزیابی توان اجرای کار، دعوت به عمل می‌آید. (بند الف ماده 2 آیین‌نامه ارجاع کار به پیمانکاران طرح و ساخت مصوب 24/1/1383 هیئت وزیران)

فرار با توطئه: فرار بیش از دو نفر که با تبانی قبلی صورت گیرد فرار با توطئه محسوب می‌گردد. (ماده 74 قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح مصوب 9/10/1382)

فرار با توطئه: فراری که با تبانی بین بیش از دو نفر نظامی به عمل آید فرار با توطئه محسوب مس‌شود. (ماده 365 قانون دادرسی و کیفر ارتش مصوب 4/10/1318)

فراری: وضع پرسنلی است که مدت غیبت آنان در زمان صلح از 15 روز و در زمان جنگ از 5 روز تجاوز نماید. (از ماده 96 قانون ارتش جمهوری اسلامی ایران مصوب 7/7/1366)

فراری: وضع پرسنلی است که مدت غیبت آنان در زمان صلح از 15 روز و در زمان جنگ از 5 روز تجاوز نماید. (از ماده 105 قانون مقررات استخدامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مصوب 21/7/1370)

فراری: پرسنل ثابت نیروهای مسلح هرگاه در زمان صلح، بیش از پانزده روز غیبت متوالی داشته و عذر موجهی نداشته باشند فراری محسوب و ... (از ماده 38 قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران مصوب 18/5/1371)

فراری: وضع کارکنانی است که مدت غیبت آنان در زمان صلح از پانزده روز و در زمان جنگ از پنج روز تجاوز نماید. (ماده 112 قانون استخدام نیروی انتظامی مصوب 7/11/1382)

فراری(در زمان جنگ): اعضای ثابت نیروهای مسلح هرگاه در زمان جنگ بیش از پنج روز متوالی غیبت نمایند و عذر موجهی نداشته باشند فراری محسوب ... می‌گردند. (ماده 61 قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح مصوب 9/10/1382)

فراری(در زمان صلح): عضای ثابت نیروهای مسلح هرگاه در زمان صلح بیش از پانزده روز متوالی مرتکب غیبت شده و عذر موجهی نداشته باشند فراری محسوب ... می‌شوند. (ماده 56 قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح مصوب 9/10/1382)

فراری در خارجه: هر نظامی که بدون اجازه از خاک ایران خارج شود یا در خارج ایران قسمت مربوطه خود را ترک کند در زمان صلح سه روز و در زمان جنگ یک روز پس از تاریخی که غیبت او معلوم شد فراری به خارجه محسوب می‌شود (مابین مواد 237 و 238 قانون محاکمات نظامی مصوب 30/4/1307).

فراری در داخله: اشخاص ذیل فراری داخله مملکلت محسوب می‌شوند. 1- هروکیل و سرجوقه و تابینی که بدون اجازه غیبت نموده و قبل از انقضا مدت 6 روز از تاریخی که غیبت او معلوم شده باشد به مرکز قسمت خود معاودت ننماید. هرگاه تابین بیش از سه ماه خدمت نداشته باشد در صورتی فراری محسوب است که پس از یک ماه از روزی که غیبت او معلوم شده است به مرکز قسمت خود مراجعت ننموده باشد. 2- هر وکیل و سرجوقه و تابینی که مجردا از قسمتی به قسمت دیگر مسافرت نماید یا مدت مرخصی یا رخصت او تمام شده و پس از یک ماه از روزی که برای رسیدن او به قسمت دیگر یا مراجعتش معین شده است به قسمت مربوطه نرسیده یا به قسمت خود برنگشته باشد. (ماده 234 قانون محاکمات نظامی مصوب 30/4/1307)

فرانشیز: قسمتی از هزینه درمان است که بیمه شده باید در زمان دریافت خدمات درمانی پرداخت نماید. (بند 7 ماده 1 قانون بیمه همگانی خدمات درمانی کشور مصوب 3/8/1373)

فراورده: به کلیه اشیا و اجناس تولیدی و یا ساخته شده منقول اطلاق می‌شود اگر چه به صورت دستگاه یا تأسیسات در زمین نصب شود و یا در بنا به کار رود. (بند ب ماده 2 قانون مواد الحاقی به قانون تأسیس مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران مصوب 24/9/1349)

فراورده‌های بیولوژیک: فراورده‌های بیولوژیک به موادی اطلاق می‌شود که دارای منشا انسانی یا حیوانی بوده که برای تشخیص و پیشگیری و یا درمان بیماری‌ها به کار می‌رود، تعیین نوع فراورده‌های مذکور به عهده وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی می‌باشد. (تبصره 4 ماده 6 از قانون اصلاح بعضی از مواد قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و داروئی و مواد خوردنی و آشامیدنی مصوب 1344 مصوب 23/1/1367)

فراورده‌های خام دامی: کلیه موادی که در زمان حیات دام- مانند پشم، کک، مو، شیر، تخم طیور، تخم نطفه‌دار، اسپرم، تخم ماهی، نوغان و غیره یا بعد از کشتار مانند گوشت و آلایش به دست می‌آید. (بند ب ماده 2 از آیین‌نامه چگونگی کنترل بهداشتی تردد، نقل و انتقال، واردات و صادرات دام زنده و فراورده‌های خام دامی موضوع بند د ماده (3) و بند ب ماده (5) قانون سازمان دامپزشکی کشور مصوب 25/8/1373 هیأت وزیران)

فراوری: شامل کلیه عملیاتی است که بر روی مواد خام معدنی یا کانه‌آرایی شده آن‌ها انجام و در نتیجه موجب تولید مواد اولیه صنعتی می‌شود. (بند ز ماده 1 قانون معادن مصوب 23/3/1377)

فرایند صنعتی: فرایندی که برای تولید محصولات صنعتی، یک یا چند حامل انرژی به طور مستقیم در آن مصرف شود. (بند ب ماده 1 آیین‌نامه اجرایی ماده 8 قانون تنظیم بخشی از مقررات تسهیل نوسازی صنایع کشور مصوب 9/5/1383 هیئت وزیران)

فرد صنفی: شخص حقیقی یا حقوقی که در یکی از فعالیت‌های صنفی اعم از تولید، تبدیل، خرید و فروش، توزیع و انجام خدمات بدنی یا فکری سرمایه‌گذاری نموده و به عنوان پیشه‌ور و صاحب حرفه و مشاغل آزاد خواه شخصاً یا با مباشرت دیگران محل کسبی دایر و یا وسیله کسبی فراهم کند و تمام یا قسمتی از کالا یا محصول یا خدمات را مستقیماً به مصرف‌کننده عرضه کند فرد صنفی شناخته می‌شود. (ماده 2 لایحه قانونی راجع به اجازه اجرای اصلاحاتی که توسط هیأت عالی نظارت در قانون نظام صنفی و اصلاحیه‌های آن به عمل آمده است مصوب 13/4/1359 شورای انقلاب)

فرد صنفی: هر شخص حقیقی یا حقوقی که در یکی از فعالیت‌های صنفی اعم از تولید، تبدیل، خرید، فروش، توزیع، خدمات و خدمات فنی سرمایه‌گذاری می‌کند و به عنوان پیشه‌ور و صاحب حرفه و شغل آزاد خواه به شخصه یا با مباشرت دیگران محل کسبی دایر یا وسیله کسبی فراهم آورد و تمام یا قسمتی از کالا، محصول یا خدمات خود را به طور مستقیم یا غیرمستقیم و به صورت کلی یا جزئی به مصرف کننده عرضه دارد، فرد صنفی شناخته می‌شود. (ماده 2 قانون نظام صنفی کشور مصوب 24/12/1382)

فرد صنفی: شخصی حقیقی یا حقوقی که در یکی از فعالیت‌های صنفی اعم از تولید، تبدیل، خرید و فروش، توزیع و انجام خدمات بدنی یا فکری سرمایه‌گذاری نموده و به عنوان پیشه‌ور و صاحب حرفه و مشاغل آزاد خواه بالمباشره یا با مباشرت دیگران محل کسبی دایر و یا وسیله کسبی فراهم کند و تمام یا قسمتی از کالا و یا محصول و یا خدمات را مستقیماً به مصرف‌کننده عرضه کند فرد صنفی شناخته می‌شود. (ماده 2 قانون نظام صنفی مصوب 16/3/1350)

فرزندان شاهد: فرزندانی هستند که به تشخیص بنیاد شهید انقلاب اسلامی پدر یا مادر آن‌ها شهید محسوب می‌شوند. (بند الف ماده 1 آیین‌نامه اجرایی قانون تسهیلات استخدامی ویژه فرزندان شاهد مصوب 3/6/1381 هیئت وزیران)

فرستنده بار: شخصی است که با متصدی باربری قرارداد باربری تنظیم می‌نماید و بار را برای حمل به کشتی تحویل می‌دهد. (بند 5 ماده 52 قانون دریایی مصوب 29/6/1343)

فرض(ثمن ترکه): ثمن فرضیه زوجه یا زوجه‌ها است در صورت فوت شوهر با داشتن اولاد. (ماده 901 قانون مدنی)

فرض(دو ثلث ترکه): فرض دو وارث دو ثلث ترکه است: 1- دو دختر و بیش‌تر در صورت نبودن اولاد ذکور 2- دو خواهر و بیش‌تر ابوینی یا ابی تنها با نبودن برادر. (ماده 902 قانون مدنی)

فرض(ربع ترکه): فرض دو وارث ربع ترکه است: 1- شوهر در صورت فوت زن با داشتن اولاد. 2- زوجه یا زوجه‌ها در صورت فوت شوهر بدون اولاد. (ماده 900 قانون مدنی)

فرض(سدس ترکه): فرض سه وارث سدس ترکه است پدر و مادر و کلاله امی اگر تنها باشد. (ماده 904 قانون مدنی)

فرض(نصف ترکه): فرض سه وارث نصف ترکه است: 1- شوهر در صورت نبودن اولاد برای متوفات اگرچه از شوهر دیگر باشد. 2- دختر اگر فرزند منحصر باشد. 3- خواهر ابوینی یا ابی تنها در صورتی که منحصربه‌فرد باشد. (ماده 899 قانون مدنی)

فرض ثلث ترکه: فرض دو وارث ثلث ترکه است: 1- مادر متوفی در صورتی که میت اولاد و اخوه نداشته باشد. 2- کلاله امی در صورتی که بیش از یکی باشد. (ماده 903 قانون مدنی)

فرهنگ عمومی هنر: مقصود از فرهنگ عمومی هنر فعالیت‌های هنری در گستره عام آن می‌باشد که صدا و سیما و مراکز تولید هنری عمومی و خصوصی ... را در بر می‌گیرد. هنر با توجه به گستردگی و اهمیت حیاتی آن فرصت و فراغتی دیگر را می‌طلبد که در صورت لزوم بدان پرداخته خواهد شد. (بند ب موافقت اصولی با طرح پیشنهادی برای تقویت رشته‌های هنر مصوب 19/2/1374 شورای عالی انقلاب فرهنگی)

فرهنگستان علوم: فرهنگستان مؤسسه‌ای است با شخصیت حقوقی مستقل که به نهاد ریاست جمهوری وابسته است و اعتباراتی که برای فرهنگستان در بودجه سالانه کشور منظور می‌شود در ردیف اعتبارات نهاد ریاست جمهوری منظور خواهد شد. (ماده 15 اصلاح اساسنامه فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران مصوب 24/8/1373 شورای عالی انقلاب فرهنگی)

فرهنگستان علوم پزشکی تهران: فرهنگستان مؤسسه‌ای است با شخصیت حقوقی مستقل که به نهاد ریاست جمهوری وابسته است و اعتباراتی که برای فرهنگستان در بودجه سالانه کشور منظور می‌شود در ردیف اعتبارات نهاد ریاست جمهوری منظور خواهد شد. ماده 15 اصلاح اساسنامه فرهنگستان علوم پزشکی جمهوری اسلامی ایران مصوب 24/8/1373 شورای عالی انقلاب فرهنگی)

فرهنگستان علوم پزشکی تهران: فرهنگستان مؤسسه‌ای است با شخصیت حقوقی مستقل که به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی وابسته است، اعتباراتی که برای فرهنگستان در بودجه سالانه کشور منظور می‌شود در ردیف خاص و به صورت کمک خواهد بود. (ماده 15 اساسنامه فرهنگستان علوم پزشکی جمهوری اسلامی ایران مصوب 10/5/1368 شورای عالی انقلاب فرهنگی)

فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران : فرهنگستان مؤسسه‌ای است مستقل که امور اداری و اجرایی آن از طریق دبیرخانه‌ای انجام می‌گیرد که در وزارت فرهنگ و آموزش عالی دایر می‌گردد. (بند 1 ماده 3 ضوابط تأسیس فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران مصوب 15/10/1366 شورای عالی انقلاب فرهنگی)

فرودگاه: به محلی اطلاق می‌شود که در قلمرو حاکمیت دولت ایران احداث شده و آماده فرود، توقف و پرواز هواپیما باشد. (بند الف ماده 1 از لایحه قانونی تعیین بهای خدمات فرودگاهی و پروازی مصوب 21/5/1358 شورای انقلاب)

فروش اجباری: عبارت است از فروش اجباری کالا به همراه کالای دیگر در سطح عمده‌ فروش یا خرده فروشی. (از ماده 15 قانون تعزیرات حکومتی مصوب 23/12/1367 مجمع تشخیص مصلحت نظام)

فروش اجباری: عبارت است از فروش اجباری یک یا چند نوع کالا یا خدمت به همراه کالا یا خدمت دیگر. (ماده 64 قانون نظام صنفی کشور مصوب 24/12/1382)

فروش ارزی ریالی: عبارت است از فروش کالا یا خدمات در مقابل دریافت ارز یا واریزنامه ارز صادراتی بابت تمام یا قسمتی از بهای کالا یا خدمات در داخل کشور برخلاف مقررات قانون و مصوبات دولت. (از ماده 14 قانون تعزیرات حکومتی مصوب 23/12/1367 مجمع تشخیص مصلحت نظام)

فسخ: به هر لفظ یا فعلی که دلالت بر آن نماید حاصل می‌شود. (ماده 449 قانون مدنی)

فسخ فعلی: تصرفاتی که نوعاً کاشف از به هم زدن معامله باشد فسخ فعلی است. (ماده 451 قانون مدنی)

فعالیت: منظور یک سلسله عملیات و خدمات مشخص است که برای تحقق بخشیدن به هدف‌های سالانه برنامه طی یک سال اجرا می‌شود و منابع مورد نیاز آن از محل اعتبارات مربوط به هزینه‌ تأمین می‌گردد. (ماده 77 قانون تنظیم‌بخشی از مقررات مالی دولت مصوب 27/11/1380)

فعالیت جاری:‌ منظور یک سلسله عملیات و خدمات مشخصی است که برای تحقق بخشیدن به هدف‌های برنامه سالانه طی یک سال اجرا می‌شود و هزینه آن از محل اعتبارات جاری تأمین می‌گردد. (بند 9 ماده 1 قانون برنامه و بودجه کشور مصوب 10/12/1351)

فعالیت های مدنی: این فعالیت‌ها شامل کلیه عملیات پی جویی برای یافتن کانسارها و اکتشافات و استخراج معادن و کانه‌آرایی کانسنگ و فراوری مواد معدنی و متالوژی استخراجی می‌شود. (ماده 1 قانون نظام مهندسی معادن مصوب 25/11/1379)

فعالیت معدنی: شامل کلیه عملیات پی‌جویی برای یافتن کانسارها و اکتشاف و استخراج معادن و کانه آرایی کانسنگ وفرآوری مواد معدنی و متالوژی استخراجی می‌شود. (بند ث ماده 1 آیین‌نامه اجرایی قانون نظام مهندسی معدن مصوب 29/3/1381 هیئت وزیران)

فقر درآمدی: از دیدگاه فقر درآمدی، فقیر به کسی گفته می‌شود که درآمد او از منابع مختلف برای تأمین تمام یا برخی از نیازهای ضروری شامل خوراک، پوشاک، مسکن، بهداشت و آموزش کفایت نکند. در این سند افراد از نظر فقر درآمدی، به دو گروه زیرخط فقر شدید (گرسنگی) و خط فقر مطلق تفکیک می‌شوند. (مـاده 2 سنـد کاهش فقر هدفمنـدکردن یارانـه‌ها مصوب 5/5/1384 هیئت وزیران)

فقر شدید( گرسنگی): بند «پ» ماده 1 آیین‌نامه چتر ایمنی رفاه اجتماعی موضوع تصویبنامه شماره 20867/ ت 32342 ه - مورخ 8/4/1384. (بند پ آیین‌نامه چترا یمنی رفاه اجتماعی مصوب 22/3/1384 هیئت وزیران)

فقر قابلیتی: عدم دسترسی مردم به فرصت‌های برابری است که به آن‌ها امکان برخورداری از ارزش‌های همچون حضور فعال اجتماعی، آموزش، سلامت و طول عمر را می‌دهد. (بند 4 ماده 2 سند کاهش فقر و هدفمند کردن یارانه‌ها مصوب 5/5/1384 هیئت وزیران)

فقر مطلق: بنـد ت مـاده 1 آیین‌نامه چتـر ایمـنی رفـاه موضـوع تصـویبنـامـه شمـاره 20867/ت32342هـ ـ مورخ 8/4/1384. (بند ث ماده 1آیین‌نامه چتر ایمنی رفاه اجتماعی مصوب 22/3/1384 هیئت وزیران)

فلات قاره: عبارت است از بستر، زیر بستر، کف و زیر کف مناطق دریایی ماورای دریای سرزمین ایران و در امتداد و دنباله طبعیت قلمرو سرزمینی کشور تا لبه بیرونی حاشیه فلات قاره حداکثر تا مساحت دویست (200) مایل دریایی از خط مبدأیی که برای تعیین عرض دریای سرزمین در قوانین ایران پیش‌بینی شده است. (بند الف ماده 1 آیین‌نامه احداث و استفاده از تأسیسات در فلات قاره و منطقه انحصاری اقتصادی ایران در خلیج‌فارس و دریای عمان مصوب 28/9/1375 هیأت وزیران)

فلزات قیمتی: مروارید اصل - سنگهای گرانبها - فلزات گرانبها و اشیا ساخته شده از آن‌ها. (تبصره 2 بخش شصت و یکم قانون اصلاح تعرفه گمرکی مصوب 10/4/1337)

فلزات قیمتی: مروارید اصل - سنگهای گرانبها - فلزات گرانبها و اشیا ساخته شده از آن‌ها 682 تا 692. (تبصره 2 فصل 14 بخش 61 قانون تعرفه گمرکی مصوب 6/4/1334)

فهرست نرخ‌ها: سند رسمی است که به منظور مشخص کردن اوراق معامله شده و تعداد آن‌ها و قیمت‌هایی که داد و ستد این اوراق به آن قیمت‌ها انجام یافته است تنظیم و اعلان می‌شود. (بند 4 ماده 1 قانون تأسیس بورس اوراق بهادار مصوب 27/2/1345)

فهرست نویسی قبل از انتشار: تهیه اطلاعات کتاب شناختی قبل از چاپ و انتشار اثر، که معمولاً در پشت صفحه عنوان چاپ می‌شود. (ردیف ب بند 1 موظف بودن کلیه ناشران به انتشار کتب همراه با حذف فهرست‌نویسی پیش از انتشار و شماره استاندارد بین‌المللی کتاب (شابک) مصوب 5/12/1375 هیأت وزیران)

فوت ناشی از قیود خدمت: کسانی که در حین انجام وظیفه یا به سبب خدمت در اثر حوادث کشته شده یا فوت نمایند فوت آنان فوت ناشی از قیود خدمت خواهد بود. (ماده 8 آیین‌نامه بیمه افسران و کارمند نیروهای مسلح و ژاندارمری مصوب 1/11/1337)

فوق العاده سختی کار انتظامی: ... ماهانه مبلغی معادل سی درصد (30%) حقوق و مزایای شغـل تحت عنـوان « فوق‌العاده سختی کار انتظامی» بـه کارکنـان نیـروی انتظـامـی پـرداخـت می‌گردد. (ماده 168 قانون استخدام نیروی انتظامی مصوب 7/11/1382)

فوق العاده و مزایا(بانک): عبارت است از وجوه نقدی یا غیرنقدی که علاوه بر حقوق به کارکنان تعلق می‌گیرد. (بند ط ماده 10 آیین‌نامه استخدامی نظام بانکی جمهوری اسلامی ایران مصوب 26/11/1379 هیأت وزیران)

فوق‌العاده‌های شغل: به مزایای شغل، فوق‌العاده خاص و فوق‌العاده سختی کار انتظامی گفته می‌شود که مشمول کسور بازنشستگی قرار می‌گیرند. (ماده 165 قانون استخدام نیروی انتظامی مصوب 7/11/1382)

قائم مقام تجارتی: کسی است که رئیس تجارتخانه او را برای انجام کلیه امور مربوطه به تجارتخانه یا یکی از شعب آن نایب خود قرار داده و امضای او برای تجارتخانه الزا‌م‌آور است. سمت مزبور ممکن است کتباً داده شود یا عملاً. (ماده 395 قانون تجارت مصوب 13/2/1311)

قاب خمشی: قابی است که در آن رفتار اعضا و اتصالات عمدتاً خمشی باشد. (از بخش تعاریف آیین‌نامه طراحی ساختمان‌ها در برابر زلزله مصوب 17/9/1378 هیأت وزیران)

قاب مهاربندی شده: سیستمی به شکل خرپای قائم است از نوع هم محور یا برون محورکه از آن برای مقاومت در برابر نیروهای جانبی استفاه می‌شود. (از بخش تعاریف آیین‌نامه طراحی ساختمان‌ها در برابر زلزله مصوب 17/9/1378 هیأت وزیران)

قاچاق اسلحه:‌ مقصود از قاچاق اسلحه وارد کردن به ممکلت یا صادر کردن از آن یا خرید یا فروش یا حمل و نقل و یا مخفی کردن و یا نگاه داشتن آن است در داخل مملکت... (از ماده 45 قانون مجازات مرتکبین قاچاق مصوب 29/12/1312)

قاچاق اشیای ممنوع‌الورود و ممنوع الصدور: مقصود از قاچاق اشیای ممنوع‌الورود و ممنوع‌الصدور وارد کردن اشیای ممنوع‌الورود است به خاک ایران در هر نقطه از مملکت که اشیای مزبور کشف شود و یا خارج کردن اشیا ممنوع‌الصدور یا تسلیم آن است به متصدی حمل و نقل و یا هر شخص دیگری برای خارج کردن یا هر نوع اقدام دیگری برای خارج کردن از مملکت. (از ماده 45 قانون مجازات مرتکبین قاچاق مصوب 29/12/1312)

قاچاق انسان: عبارت است از: الف) خارج یا وارد ساختن و یا ترانزیت مجاز یا غیرمجاز فرد یا افراد از مرزهای مجاز کشور با اجبار و اکراه یا تهدید یا خدعه و نیرنگ و یا با سوء‌استفاده از قدرت یا موقعیت خود یا سوء‌استفاده از وضعیت فرد یا افراد یادشده، به قصد فحشاء یا برداشت اعضاء و جوارح، بردگی و ازدواج. ب) تحویل گرفتن یا انتقال دادن یا مخفی نمودن یا فراهم ساختن موجبات اخفاء فرد یا افراد موضوع بند (الف) این ماده پس از عبور از مرز با همان مقصود. (ماده 1 قانون مبارزه با قاچاق انسان مصوب 28/4/1383)

قاچاق گمرکی: موارد مشروحه زیر قاچاق گمرکی محسوب می‌شود: 1- وارد کردن کالا به کشور یا خارج کردن کالا از کشور به ترتیب غیر مجاز مگر آن‌که کالای مزبور در موقع ورود یا صدور ممنوع یا غیرمجاز یا مجاز مشروط نبوده و از حقوق گمرکی و سود بازرگانی و عوارض بخشوده باشد.

2- خارج نکردن وسایط نقلیه یا کالایی که به عنوان ورود موقت یا ترانزیت خارجی وارد کشور شده باشد به استناد اسناد خلاف واقع مبنی بر خروج وسایط نقلیه و کالا. 3- بیرون بردن کالای تجارتی از گمرک بدون تسلیم اظهارنامه و پرداخت حقوق گمرکی و سود بازرگانی و عوارض خواه عمل در حین خروج از گمرک یا بعد از خروج کشف شود. هرگاه خارج‌کننده غیر از صاحب مال یا نماینده قانونی او باشد گمرک عین کالا و در صورت نبودن کالا بهای آن را که از مرتکب گرفته می‌شود پس از دریافت حقوق گمرکی و سود بازرگانی و عوارض مقرره به صاحب کالا مسترد می‌دارد و مرتکب طبق مقررات کیفری تعقیب خواهد شد. 4- تعویض کالای ترانزیت خارجی یا برداشتن از آن. 5- اظهار کردن کالای ممنوع‌الورود یا غیرمجاز تحت عنوان کالای مجاز یا مجاز مشروط با نام دیگر.

6- وجود کالای اظهار نشده ضمن کالای اظهار شده به استثنای مواردی که کالای مزبور از نوع مجاز بوده و مأخذ حقوق گمرکی و سود بازرگانی و عوارض آن بیش‌تر از مأخذ حقوق گمرکی و سود بازرگانی و عوارض کالای اظهار شده نباشد. کالای اظهار نشده ضمن کالای ترانزیتی اعم از این‌که کالای مزبور مجاز یا مشروط یا ممنوع باشد مشمول این بند خواهد بود. 7- خارج نکردن یا وارد نکردن کالایی که ورود یا صدور قطعی آن ممنوع یا مشروط باشد ظرف مهلت مقرر از کشور یا به کشور که به عنوان ترانزیت خارجی یا ورود موقت یا کابوتاژ (Cabotage) یا خروج موقت یا مرجوعی اظهار شده باشد جز در مواردی که ثابت شود در عدم خروج یا ورود کالا سوء نیتی نبوده است. 8- واگذاری کالای معاف مندرج در ماده 37 به هر عنوان برخلاف مقررات این قانون و یا بدون پرداخت حقوق گمرکی و سود بازرگانی و عوارض مربوط. 9- اظهار کردن کالای مجاز تحت عنوان کالای مجاز دیگری که حقوق گمرکی و سود بازرگانی و عوارض آن کم‌تر است با نام دیگر و با استفاده از اسناد خلاف واقع. 10- بیرون بردن کالا از گمرک با استفاده از شمول معافیت با تسلیم اظهارنامه خلاف یا اسناد خلاف واقع. (ماده 29 قانون امور گمرکی مصوب 30/3/1350)

قالب: سازه‌ای موقت است برای در بر گرفتن بتن قبل از سخت شدن و کسب مقاومت کافی برای تحمل بار خود. (ماده 9-1-11-1 مقررات ملی طرح و اجرای ساختمان‌های بتنی مصوب 18/12/1370 هیأت وزیران)

قالب آماری: منظور فهرستی از مشخصات کلی افراد یا واحدهای جامعه مورد آمارگیری است که به‌خصوص در آمارگیری‌های نمونه‌ای از آن استفاده می‌شود. (بند واو ماده 1 از قانون مرکز آمار ایران مصوب 10/11/1353)

قانون تجارت الکترونی( قلمرو): این قانون مجموعه اصول و قواعدی است که برای مبادله آسان و ایمن اطلاعات در واسطه‌های الکترونیکی و با استفاده از سیستم‌های ارتباطی جدید به کار می‌رود. (ماده 1 قانون تجارت الکترونیکی مصوب 17/10/1383)

قانون مجازات (عمومی): راجع است به تعیین انواع جرائم و مجازات‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی که درباره مجرم اعمال می‌شود. (ماده1 قانون مجازات عمومی مصوب 7/3/1352)

قانون مجازات اسلامی: قانون مجازات راجع است به تعیین انواع جرائم و مجازات و اقدامات تأمینی و تربیتی که درباره مجرم اعمال می‌شود. (ماده 1 قانون راجع به مجازات اسلامی مصوب 21/7/1361)

قانون مجازات اسلامی: راجع است به تعیین انواع جرائم و مجازات و اقدامات تأمینی و تربیتی که درباره مجرم اعمال می‌شود. (ماده 1 لایحه مجازات اسلامی مصوب 7/9/1370 مجمع تشخیص مصلحت نظام)

قباله ازدواج رسمی: قباله ازدواج و طلاقنامه در صورتی که مطابق نظامنامه‌های وزارت عدلیه به ثبت رسیده باشد سند رسمی و الا سند عادی محسوب خواهد شد. (ماده 2 قانون راجع به ازدواج مصوب 23/5/1310)

قبول ترکه: ممکن است صریح باشد یا ضمنی. قبول صریح آن است که به موجب سند رسمی یا عادی قبول خود را به دادگاه اطلاع بدهند. قبول ضمنی آن است که عملیاتی در ترکه نمایند که کاشف از قبول ترکه و اداء دیون باشد از قبیل بیع و صلح و هبه و رهن و امثال آن‌که به طور وضوح کشف از قبول ترکه نماید. (ماده 242 قانون امور حسبی مصوب 2/4/1319)

قبول صریح ترکه: قبول ترکه ممکن است صریح باشد یا ضمنی. قبول صریح آن است که به موجب سند رسمی یا عادی قبول خود را به دادگاه اطلاع بدهند. (از ماده 242 قانون امور حسبی مصوب 2/4/1319)

قبول صریح ترکه:... قبول ضمنی آن است که عملیاتی در ترکه نمایند که کاشف از قبول ترکه و ادا دیون باشد از قبیل بیع و صلح و هبه و رهن و امثال آن‌که به‌ طور وضوح کشف از قبول ترکه نماید. (از ماده 242 قانون امور حسبی مصوب 2/4/1319)

قتل عمد: قتل درموارد زیر عمدی است. الف) مواردی که قاتل با انجام کاری قصد کشتن کسی را دارد خواه آن کار نوعاً کشنده باشد خواه نباشد ولی در عمل سبب قتل شود. ب) مواردی که قاتل عمداً کاری راانجام دهد که نوعاً کشنده باشد هر چند قصد کشتن شخص را نداشته باشد. ج) مواردی که قاتل قصد کشتن را ندارد و کاری را که انجام می‌دهد نوعاً کشنده نیست ولی نسبت به طرف بر اثر بیماری و یا پیری و یا ناتوانی یا کودکی و امثال آن‌ها نوعاً کشنده باشد و قاتل نیز به آن آگاه باشد. (ماده 2 قانون حدود و قصاص و مقررات آن مصوب 3/6/1361)

قدرت خروجی فرستنده رادیویی: عبارت است از قدرت خروجی فرستنده که به صورت (PDAK MIVEIOP IOWER) PEP به آنتن دستگاه اعمال می‌شود. (ماده 5 آیین‌نامه اجرایی قانون استفاده از بی‌سیم‌های اختصاصی و غیرحرفه‌ای (آماتوری) مصوب 13/11/1361 هیأت وزیران)

قذف: نسبت دادن زنا یا لواط است به شخص دیگری. (ماده 139 لایحه مجازات اسلامی مصوب 7/9/1370 مجمع تشخیص مصلحت نظام)

قذف: نسبت دادن زنا یا لواط است به شخص دیگری. (ماده 169 قانون حدود و قصاص و مقررات آن مصوب 3/6/1361)

قرائن مالیاتی: عبارت است از عواملی که در هر رشته از مشاغل با توجه به موقعیت شغل برای تشخیص درآمد مشمول مالیات به طور علی‌الرأس به کار می‌رود و فهرست آن به شرح زیر می‌باشد: 1- خرید سالانه. 2- فروش سالانه. 3- درآمد ناویژه. 4- میزان تولید در کارخانجات 5- جمع کل وجوهی که بابت حق‌التحریر و حق‌الزحمه وصول عوارض و مصرف تمبر عاید دفترخانه اسناد رسمی می‌شود یا میزان تمبر مصرفی آن‌ها. 6- سایر عوامل به تشخیص کمیسیون تعیین ضرایب. (ماده 152 قانون مالیات‌های مستقیم مصوب 3/12/1366)

قرائن مالیاتی: عبارت است از عواملی که در هر رشته از مشاغل با توجه به موقعیت شغل برای تشخیص درآمد مشمول مالیات به طور علی‌الرأس به کار می‌روند و فهرست آن به شرح زیر می‌باشد: 1- سرمایه. 2- خرید سالانه. 3- فروش سالانه. 4- درآمد ناویژه. 5- ارزش اجاری سالانه محل کسب و کار. 6- پرداختی به کارگران و کارکنان. 7- ظرفیت تولید در کارخانجات. 8- مقدار مواد اولیه که به مصرف رسیده است. 9- تعداد اتاق یا تخت هتل و مسافرخانه. 10- ظرفیت وسایط رانندگی و سایر وسایل حمل و نقل. 11- تعداد کشتار در مورد قصاب‌ها و کشتارکنندگان. 12- تعداد تختخواب و پزشک و جراح و بیمار در بیمارستان و نظایر آن. 13- تعداد نمره و دوش گرمابه. 14- میزان انتشار روزنامه و مجله و تعداد مشترکین یا میزان فروش و بهای آگهی. 15- جمع کل وجوهی که بابت حق تحریر و حق‌الزحمه وصول مالیات و عوارض و مصرف تمبر عاید دفترخانه اسناد رسمی می‌شود یا میزان تمبر مصرفی آن‌ها. 16- سابقه مالیاتی. (ماده 128 قانون مالیات‌های مستقیم مصوب 28/12/1345)

قرابت: بر دو قسم است قرابت نسبی و قرابت سببی. (ماده 1031قانون مدنی)

قرابت نسبی: به ترتیب طبقات ذیل است: طبقه اول - پدر ومادر و اولاد و اولاد اولاد. طبقه دوم - اجداد وبرادر و خواهر و اولاد آن‌ها. طبقه سوم - اعمام و عمات و اخوال و خالات واولاد آن‌ها. در هر طبقه درجات قرب و بعد قرابت نسبی به عده نسل‌ها در آن طبقه معین می‌گردد مثلاً در طبقه اول قرابت پدر و مادر با اولاد در درجه اول و نسبت به اولاد اولاد در درجه دوم خواهد بود و هکذا در طبقه دوم قرابت برادر وخواهر و جد و جده در درجه اول از طبقه دوم و اولاد برادر و خواهر و جد پدر در درجه دوم از طبقه دوم خواهد بود و در طبقه سوم قرابت عمو ودایی و عمه وخاله در درجه اول از طبقه سوم و درجه اولاد آن‌ها در درجه دوم از آن طبقه است. (ماده 1032 قانون مدنی)

قرار: چنانچه رأی دادگاه راجع به ماهیت دعوا و قاطع آن به طور جزئی یا کلی باشد، حکم و در غیر این صورت قرار نامیده می‌شود. (ماده 299 قانون آیین‌دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب (در امور مدنی) مصوب 21/1/1379)

قرار: رأی دادگاه اگر راجع به ماهیت دعوی و قاطع آن جزئاً یا کلاً باشد حکم والا قرار نامیده می‌شود. (ماده 154 قانون آیین‌دادرسی مدنی مصوب 25/6/1318)

قرار: رأی محکمه یا راجع به ماهیت دعوا است کلیتاً یا به بعضی مسائل که در حین رسیدگی به دعوا حادث و مطرح می‌شود رأی محکمه در صورت اولی حکم و در صورت ثانوی قرار نامیده می‌شود. (ماده 448 قوانین موقتی اصول محاکمات حقوقی مصوب 18/8/1290)

قرارداد باربری: فقط قراردادی است که براساس بارنامه دریایی یا اسناد مشابه دیگری‌که برای حمل و نقل‌کالا از طریق دریا است منعقد شود و نیز هر بارنامه دریایی یا اسناد مشابه دیگری که به استناد قرارداد اجاره کشتی رابطه بین متصدی باربری و دارنده بارنامه یا سند مذکور را از زمان صدور تعیین نماید قرارداد باربری تلقی می‌گردد. (بند 2 ماده 52 قانون دریایی مصوب 29/6/1343)

قرارداد جزئی: توافق حقوقی است که اجازه انعقاد آن در یک توافق حقوقی تشریفاتی به دستگاه دولتی داده شده است. (ماده 1 آیین‌نامه چگونگی تنظیم و انعقاد توافق‌های بین‌المللی مصوب 13/2/1371 هیأت وزیران)

قرارداد: عبارت است از تعهداتی که بین وزارت نفت یا یک واحد عملیاتی یا هر شخص حقیقی یا حقوقی منعقد می‌شود که طبق مقررات دولت جمهوری اسلامی ایران و برمبنای مقررات این قانون اجرای قسمتی از عملیات نفتی را بر عهده گیرد. (ماده 1 قانون نفت مصوب 9/7/1366)

قرارداد: عبارت است از توافقنامه‌ای که به امضای داوطلب استخدام و بانک می‌رسد و به موجب آن شخص برای مدت معین و کار مشخص به استخدام بانک درمی‌آید. (بند 10 ماده 1 آیین‌نامه استخدامی نظام بانکی جمهوری اسلامی ایران مصوب 26/11/1379 هیأت وزیران)

قرارداد اجاره کشتی: سندی است کتبی که بین مالک کشتی (یا نماینده مجاز او)‌و مستاجر منعقد می‌گردد و شرایط اجاره کشتی را برای مدت معین یا برای یک یا چند سفر بین بنادر مشخص تعیین می‌کند. (ماده 135 قانون دریایی مصوب 29/6/1343)‌

قرارداد استخراج و فروش: قراردادی است که بین وزارت معادن و فلزات و بخش تعاونی و خصوصی ایرانی برای استخراج و فروش مقدار معینی از مواد معدنی طبقه یک از معادن غیر بزرگ و در محدوده مشخص منعقد می‌شود. (بند ف ماده 1 قانون معادن مصوب 1/3/1362)

قرارداد اکتشاف: قراردادی است جهت انجام عملیات مطالعاتی و اجرایی طرح تصویب شده از طرف وزارت معادن و فلزات بین دارنده موافقتنامه اصولی اکتشاف و وزارت معادن و فلزات. (بند ج ماده 1 قانون معادن مصوب 1/3/1362)

قرارداد پیمانکاری: عبارت از قراردادی است که به موجب آن طرف قرارداد مسئولیت اجرای برخی از عملیات نفتی را در ناحیه معینی از طرف شرکت ملی نفت ایران و به نام آن شرکت برطبق مقررات این قانون برعهده می‌گیرد. (ماده 1 قانون نفت مصوب 8/5/1353)

قرارداد حرفه‌‌آموزی: عبارت است از قراردادی که بین صاحب امتیاز (یا مدیر مسئول) آموزشگاه و حرفه‌آموز به منظور آموزش رشته معین و مشتمل بر ساعات تدریس، مبلغ شهریه و سایر مقررات این آیین‌نامه منعقد می‌گردد. (ماده 5 آیین‌نامه نحوه تشکیل و اداره آموزشگاه‌های آزاد فنی و حرفه‌ای مصوب 6/7/1365 هیأت وزیران)

قرارداد حمل: به استثناء قرارداد اجاره کشتی قرارداد حمل قراردادی است که از طرف متصدی حمل و یا به حساب او برای حمل مسافر منعقد گردد. (بند ب ماده 111 از قانون دریایی مصوب 29/6/1343)

قرارداد کار: عبارت است از قرارداد کتبی یا شفاهی که به موجب آن کارگر متعهد می‌شود درقبال دریافت مزد، کاری را برای مدت معین یا مدت نامحدودی برای کارفرما انجام دهد. (ماده 30 قانون کار مصوب 26/12/1337)

قرارداد کار: عبارت است از قراردادکتبی یا شفاهی‌که به موجب آن کارگر در قبال دریافت حق‌السعی کاری را برای مدت موقت یا مدت غیرموقت برای کارفرما انجام می‌دهد. (ماده 7 قانون کار مصوب 29/8/1369 مجمع تشخیص مصلحت نظام)

قرارداد کار کشاورزی: که در این قانون قرارداد کار نامیده می‌شود عبارت است از توافق کتبی یا شفاهی که به موجب آن کارگر متعهد می‌شود در قبال دریافت حقوق یا مزد از کارفرما یا نماینده او در مدت معین و یا مدت نامحدود برای کارفرما یا نماینده او کار انجام دهد. (ماده 3 لایحه قانونی اصلاح لایحه قانونی اصلاح پاره‌ای از مواد قانون کار کشاورزی مصوب 15/4/1359 شورای انقلاب)

قرارداد کار کشاورزی: که در این قانون قرارداد کار نامیده می‌شود عبارت است از توافق کتبی که به موجب آن کارگر متعهد می‌شود در قبال دریافت حقوق یا مزد از کارفرما یا نماینده او در مدت معین یا مدت نامحدود برای کارفرما یا نماینده او کار انجام دهد. (ماده 3 لایحه قانونی اصلاح پاره‌ای از مواد قانون کار کشاورزی مصوب 20/2/1359 شورای انقلاب)

قرارداد کار کشاورزی: که در این قانون قرارداد کار نامیده می‌شود عبارت است از توافق کتبی یا شفاهی که به موجب آن کارگر متعهد می‌شود در قبال دریافت حقوق یا مزد از کارفرما یک یا چند شغل از مشاغل کشاورزی در مدت معین یا مدت نامحدود برای کارفرما یا نماینده او انجام دهد. (ماده 3 قانون کار کشاورزی مصوب 7/3/1353)

قرارداد ناهمسان خدمات مشاوره ای: قراردادی است که متن یا شرح خدمات یا حق‌الزحمه مصوب برای موضوع مورد نظر نداشته باشد، یا هر یک از مدارک مصوب یادشده در آن‌ها قابل استفاده نباشد. (بنـد ح مـاده 1 آیین‌نامه نحـوه تهیـه قراردادهـای نـاهمسـان مصوب 16/11/1381 هیئت وزیران)

قرارداد کارآموزی: قراردادی است که در آن رابطه کارفرما و کارآموز به منظور کارآموزی تنظیم می‌گردد. (ماده 2 قانون کارآموزی مصوب 28/2/1349)

قراردادهای همسان خدمات مشاوره ای: قـراردادی است که متن شرح خدمات و حق‌الزحمه مصوب داشته باشد. (بند ز ماده 1 آیین‌نامه نحوه تهیـه قراردادهـای ناهمسـان مصـوب 16/11/1381)

قرض: عقدی است که به موجب آن احد طرفین مقدار معینی از مال خود را به طرف دیگر تملیک می‌کند که طرف مزبور مثل آن را از حیث مقدار و جنس و وصف رد نماید و در صورت تعذر رد مثل قیمت یوم‌الرد را بدهد. (ماده 648 قانون مدنی)

قسمت‌های مشترک آپارتمان ها: قسمت‌های مشترک مذکور در این قانون عبارت از قسمت‌هایی از ساختمان است که حق استفاده از آن منحصر به یک یا چند آپارتمان یا محل پیشه مخصوص نبوده و به کلیه مالکین به نسبت قسمت اختصاصی آن‌ها تعلق می‌گیرد به طور کلی قسمت‌هایی که برای استفاده اختصاصی تشخیص داده نشده است یا در اسناد مالکیت ملک اختصاصی یک یا چند نفر از مالکین تلقی نشده از قسمت‌های مشترک محسوب می‌شود مگر آن‌که تعلق آن به قسمت معینی برطبق عرف و عادت محل مورد تردید نباشد. (ماده 2 قانون تملک آپارتمان‌ها مصوب 16/12/1343)

قشلاق: محدوده زیست و قلمرو جغرافیایی که عشایر، تمام یا قسمتی از فصول پاییز یا زمستان را در آن می‌گذرانند. (بند پ ماده 1 آیین‌نامه ساماندهی عشایر مصوب 13/1/1384 هیئت وزیران)

قصاص: کیفری است ‌که جانی به آن محکوم می‌شود و باید با جنایت او برابر باشد. (ماده 14 لایحه مجازات اسلامی مصوب 7/9/1370 مجمع تشخیص مصلحت نظام)

قصاص: کیفری است که جانی به آن محکوم می‌شود و باید با جنایت او برابر باشد. (ماده 9 قانون راجع به مجازات اسلامی مصوب 21/7/1361)

قصور: عبارت است از کوتاهی غیرعمدی در اجرای وظایف اداری. (ماده 8 قانون رسیدگی به تخلفات اداری مصوب 25/12/1365)

قصور: عبارت است از کوتاهی غیرعمدی در اجرای وظایف اداری. (ماده 8 قانون هیأت‌های رسیدگی به تخلفات اداری مصوب 9/12/1362)

قصور: عبارت است از کوتاهی غیرعمدی در اجرای وظایف اداری. (بند ب ماده 17 از قانون بازسازی نیروی انسانی وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت مصوب 5/7/1360)

قطار خیابانی: قطاری شهری است که به طور معمول در خطوط ریلی واقع در سطح سواره‌رو و وسایل نقلیه دیگر حرکت می‌نماید. (بنـد 22 مـاده 1 آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی مصوب 18/3/1384 هیئت وزیران)

قطعات و قسمت های اصلی(خودرو): کلیه قسمت‌های اساسی وسیله نقلیه شامل محور، موتور، شاسی، اتاق و رنگ که تعویض آن‌ها باعث تغییر مشخصات اساسی وسیله نقلیه می‌گردد. (بند 72 ماده 1 آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی مصوب 18/3/1384 هیئت وزیران)

قلم اطلاع: یک قلم اطلاع به تنهایی مشخص کننده قسمتی از مجموعه اطلاعات هویتی و شناسایی فرد می‌باشد و به دو شکل مشخصه تعریف می‌شود: 1) به شکل کلمه که دارای معنی و مفهوم است (تشکیل شده از چند حرف به هرتعداد که باشد) مانند یزد ـ ایرانشهر، محمد، اسماعیلی. 2) به شکل رقم (مجموعی از هر چند عدد که باشد) مانند شماره شناسنامه و کد ملی. (بند الف ماده 1 آیین‌نامه اجرایی بند م تبصره 11 بودجه سال 1381 مصوب 28/1/1381 هیئت وزیران)

قلمرو قوانین جزایی: درباره کلیه کسانی که در قلمرو حاکمیت جمهوری اسلامی ایران (اعم از زمینی، دریایی و هوایی) مرتکب جرم شوند اعمال می‌گردد مگر آن‌که به موجب قانون ترتیب دیگری مقرر شده باشد. (ماده 3 قانون راجع به مجازات اسلامی مصوب 21/7/1361)

قلمرو قوانین جزایی: درباره کلیه کسانی که در قلمرو حاکمیت ایران (اعم از زمینی و دریایی و هوایی) مرتکب جرم شوند اعمال می‌گردد مگر آن‌که به موجب قانون ترتیب دیگری مقرر شده باشد. (ماده 3 قانون مجازات عمومی مصوب 7/3/1352)

قلمرو کشور: از نظر این قرارداد قلمرو یک کشور عبارت خواهد بود از اراضی و آب‌های ساحلی متصل به آن‌که تحت حاکمیت یا قیمومیت - حمایت یا تحت‌الحمایگی آن کشور قرار دارد. (ماده 2 قانون اجازه الحاق دولت ایران به مقررات هواپیمایی کشوری بین‌المللی مصوب 30/4/1328)

قهرمان: فردی است که در مسابقات داخلی یا خارجی موفق به کسب مدال شده یا به عضویت یکی از تیم‌های ملی ایران درآمده است. (ماده 1 آیین‌نامه اجرای ماده (11) قانون تأسیس سازمان تربیت بدنی مصوب 4/10/1373 هیأت وزیران)

قوادی: عبارت است از جمع و مرتبط کردن دو نفر یا بیش‌تر برای زنا یا لواط. (ماده 135 لایحه مجازات اسلامی مصوب 7/9/1370 مجمع تشخیص مصلحت نظام)

قوادی: عبارت است از جمع و مرتبط کردن دو نفر یا بیش‌تر برای زنا یا لواط. (ماده 165 قانون حدود و قصاص و مقررات آن مصوب 3/6/1361)

قوای حاکم در جمهوری اسلامی ایران: عبارتند از قوه مقننه، قوه مجریه و قوه قضاییه که زیر نظر ولایت مطلقه امر و امامت امت بر طبق اصول آینده این قانون اعمال می‌گردند این قوا مستقل از یکدیگرند. (اصل 57 قانون اساسی)

قوه قضاییه: قوه‌ای است مستقل که پشتیبان حقوق فردی و اجتماعی و مسئول تحقق بخشیدن به عدالت و عهده‌دار وظایف زیر است: 1- رسیدگی و صدور حکم در مورد تظلمات، تعدیات، شکایات، حل و فصل دعاوی و رفع خصومات و اخذ تصمیم و اقدام لازم در آن قسمت از امور حسبیه‌که قانون معین می‌کند. 2- احیای حقوق عامه وگسترش عدل و آزادی‌های مشورع. 3- نظارت بر حسن اجرای قوانین. 4- کشف جرم و تعقیب مجازات و تعزیر مجرمین و اجرای حدود و مقررات مدون جزایی اسلام. 5- اقدام مناسب برای پیشگیری از وقوع جرم و اصلاح مجرمین. (اصل 156 قانون اساسی)

قوه مجریه: اعمال قوه مجریه جز در اموری که در این قانون مستقیماً برعهده رهبری گذارده شده از طریق رئیس جمهور است. (اصل 60 قانون اساسی)

قوه مقننه: اعمال قوه مقننه از طریق مجلس شورای اسلامی است که از نمایندگان منتخب مردم تشکیل می‌شود و مصوبات آن پس از طی مراحلی که در اصول بعد می‌آید برای اجرا به قوه مجریه و قضاییه ابلاغ می‌گردد. (اصل 58 قانون اساسی)

قیام مقدس ملی: مجلسین سنا و شورای ملی قیام روز دوشنبه 30 تیر ماه 1331 را که در سراسر کشور برای پشتیبانی از نهضت ملی ایران انجام پذیرفت قیام مقدس ملی شناخته و شهدای آن روز را به عنوان شهدای ملی می‌نامند. (ماده 1 قانون مربوط به شناسایی قیام روز 30 تیرماه 1331 به نام قیام مقدس ملی مصوب 16/5/1331) قیمت روز حامل‌های انرژی: حداقل قیمت‌های مصوب اعلام شده توسط مراجع ذیصلاح (قیمت صنعتی برای فرایند و خانگی برای محصول). (بند الف ماده 1 آیین‌نامه اجرایی ماده 8 قانون تنظیم بخشی از مقررات تسهیل نوسازی صنایع کشورمصوب 9/1/1383 هیئت وزیران)

قیمت عادله: مقصود از قیمت عادله قیمت زمین بیاض یا به انضمام بنا و اشجار قبل از اعلان توسیع است. (تبصره 1 ماده 3 قانون راجع به احداث و توسعه معابر و خیابان‌ها مصوب 23/8/1312)

قیمت مدعی به: مبلغی است‌ که در ‌عرضحال  قید شده است. (ماده197 قوانین موقتی اصول محاکمات حقوقی مصوب 18/8/1290)

قیمت واقعی خدمات: عبارت است از قیمت ‌تمام ‌شده خدمات به اضافه سود سرمایه (دارایی‌های‌ثابت) در بخش دولتی سود سرمایه (دارایی‌های ثابت) و استهلاک منظور نخواهد شد. (بند 8 ماده 1 از قانون بیمه همگانی خدمات درمانی کشور مصوب 3/8/1373)

قیمت ورودی: عبارت است از قیمت خرید و خرج جنس تا دفتر ورود به اضـافه حقـوق گمـرکی و عــوارض دیگری که توسط گمرک مأخوذ می‌گردد. (تبصره 1 بند 1 از قانون اصلاح مواد 3 و 4 قانون دخانیات مصوب 19/8/1311)

قیمت عادله‌ کالاها: عبارت ‌است از قیمت ‌تمام ‌شده برای واردکنندگان به علاوه منافع متعارفی. (تبصره ماده ‌3 قانون متمم قانون انحصار تجارت خارجی مصوب 20/12/1309

قیمی(اموال): مثلی که در این قانون ذکر شده عبارت از مالی است که اشباه و نظایر آن نوعاً زیاد و شایع باشد مانند حبوبات و نحو آن و قیمی مقابل آن است معذلک تشخیص این معنی با عرف می‌باشد. (ماده 950 قانون مدنی) 

کابوتاژ: عبارت از حمل کالا از یک نقطه به نقطه دیگر کشور از راه دریا یا رودخانه‌های مرزی است و کالایی که از لحاظ نزدیکی راه یا رعایت صرفه تجارتی از یک نقطه به نقطه دیگر کشور با عبور از خاک کشور خارجی حمل شود نیز مشمول مقررات کابوتاژ می‌شود و در این موارد هرگاه کالای کابوتاژی با وسایط نقلیه داخلی حمل شود وسیله نقلیه نیز تابع تشریفات کالای کابوتاژی خواهد بود. (ماده 234 آیین‌نامه اجرایی قانون امور گمرکی مصوب 20/1/1351)

کاداستر: علائم و نشانه‌های مربوط به تحدید حدود املاک و حریم (کاداستر). (بند ب ماده 1 از قانون تعیین و حفاظت علائم و نشانه‌های زمینی مربوط به نقشه‌برداری و تحدید و حدود و حریم مصوب 19/9/1351)

کادر ثابت: به پرسنلی اطلاق می‌گردد که برای انجام خدمت مستمر در ارتش استخدام می‌شوند و عبارتند از: 1- نظامیان. 2-کارمندان. 3- محصلین. (ماده22 قانون ارتش جمهوری اسلامی ایران مصوب 07/7/1366)

کادر ثابت: به پرسنلی اطلاق می‌گــردد که بـرای انجام خدمت مستمـر در نیروی انتظامی استخدام می‌شوند و عبارتند از: 1- پرسنل انتظامی، 2- کارمندان،3- محصلین. (ماده 10 قانون مقررات استخدامی نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران مصوب 27/4/1374)

کادر ثابت: به پرسنلی اطلاق می‌گرددکه برای انجام خدمت مستمر در سپاه استخدام می‌شوند و عبارتند از: 1- پاسداران رسمی (نظامیان). 2- کارمندان. 3- محصلین. (ماده7 قانون مقررات استخدامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مصوب 21/7/1370)

کار: هر یک از خدمات انواع مشاوره است که در آیین‌نامه تشخیص صلاحیت مشاوران تعریف شده و براساس نظام فنی و اجرایی قابل واگذاری به یک مشاور و یا گروه همکاری مشاوران می‌باشد. (بند ت ماده 2 آیین‌نامه نحوه انتخاب و ارجاع کار به مشاوران مصوب 3/4/1383 هیئت وزیران)

کارآموز: از لحاظ مقررات این قانون، کارآموز به افراد ذیل اطلاق می‌شود: الف- کسانی که فقط برای فراگرفتن حرفه خاص، بازآموزی یا ارتقای مهارت برای مدت معین در مراکز کارآموزی یا آموزشگاه‌های آزاد آموزش می‌بینند. ب- افرادی که به موجب قرارداد کارآموزی به منظور فراگرفتن حرفه‌ای خاص برای مدت معین که زائد بر سه سال نباشد، در کارگاهی معین به کارآموزی توأم با کار اشتغال دارند، مشروط بر آن‌که سن آن‌ها از 15 سال کم‌تر نبوده و از 18 سال تمام بیش‌تر نباشد. (ماده 112 قانون کار مصوب 29/8/1369 مجمع تشخیص مصلحت نظام)

کار با اشعه: هرگونه کار یا فعالیتی است که در ارتباط با منابع مولد اشعه انجام شود. (بند 3 ماده 2 قانون حفاظت در برابر اشعه مصوب 20/1/1368)

کار در دست اجرا: عبارت است از کاری که رسماً به واحد ساخت (پیمانکار) ارجاع شده باشد. (بند ب ماده 6 از آیین‌نامه تشخیص صلاحیت و ارجاع کار به پیمانکاران مصوب 6/6/1376 هیأت وزیران)

کار روز و شب: کارهایی است که زمان انجام آن از ساعت 6 بامداد تا 22 می‌باشد و کار شب کارهایی است که زمان انجام آن بین 22 تا 6 بامداد قرار دارد. کار مختلط نیز کارهایی است که بخشی از ساعات انجام آن در روز و قسمتی از آن در شب واقع می‌شود. در کارهای مختلط ساعاتی که جزء کار شب محسوب می‌شود کارگر از فوق‌العاده موضوع ماده 58 این قانون استفاده می‌نماید. (ماده 53 قانون کار مصوب 29/8/1369 مجمع تشخیص مصلحت نظام)

کارشده: به اشیایی اطلاق می‌شود که علاوه بر عملیاتی که طبق بند الف گفته شده عملیات دیگر نیز درباره آن‌ها انجام شده باشد. (بند ب از فصل پانزدهم قانون اصلاح قانون تعرفه گمرکی مصوب 10/4/1337)

کارفرما در کارگاه‌های ساختمانی: شخصی است حقیقی یا حقوقی که یک یا تعدادی کارگر در کارگاه ساختمانی برطبق مقررات قانون کار و به حساب خود به کار می‌گمارد اعم از اینکه پیمانکار اصلی، پیمانکار جزء یا صاحب کار باشد. (بند د آیین‌نامه حفاظتی کارگاه‌های ساختمانی مصوب 9/6/1381 وزیر کار)

کار متناوب: کاری است که نوعاً در ساعات متوالی انجام نمی‌یابد بلکه در ساعات معینی از شبانه‌روز صورت می‌گیرد. (ماده 54 قانون کار مصوب 29/8/1369 مجمع تشخیص مصلحت نظام)

کار مختلط: نیز کارهایی است که بخشی از ساعات انجام آن در روز و قسمتی از آن درشب واقع می‌شود. (از ماده 53 قانون کار مصوب 29/8/1369 مجمع تشخیص مصلحت نظام)

کار نوبتی: عبارت است از کاری که در طول ماه گردش دارد، به نحوی که نوبت‌های آن در صبح یا عصر یا شب واقع می‌شود. (ماده 55 قانون کار مصوب 29/8/1369 مجمع تشخیص مصلحت نظام)

کارآموز: از لحاظ این قانون به افرادی اطلاق می‌شود که به سن هیجده سال تمام نرسیده و به منظور تکمیل یا فراگرفتن حرفه یا صنعت مخصوصی طبق قرارداد کارآموزی کتبی برای مدت معین که زائد بر دو سال نباشد در یک کارگاه یا کلاس‌های مخصوص اشتغال داشته باشند. (ماده 2 قانون کار مصوب 26/12/1337)

کارآموز: موجب این قانون کارآموز شخصی است که بر طبق قرارداد کارآموزی برای فراگرفتن یا افزایش مهارت در رشته معینی از صنایع در کارگاه‌ها یا مراکز کارآموزی که به وسیله صاحبان صنایع به موجب این قانون تأسیس می‌شود یا در مراکز وزارت کار و امور اجتماعی یا در سایر مراکز کارآموزی که وزارتخانه مذکور تشخیص دهد مشغول گردد. ... (از ماده 1 قانون کارآموزی مصوب 28/2/1349)

کارآموزی دانشجویان: منظور از کارآموزی دانشجویان در دستگاه‌های دولتی، انجام این خدمت خارج از حوزه وزارتی است که دانشجویان در آن تحصیل می‌نمایند. (تبصره ماده 1 آیین‌نامه اجرایی قانون اجازه پرداخت کمک هزینه به دانشجویانی که به عنوان کارآموز در دستگاه‌های اجرایی خدمت می‌نمایند مصوب 23/12/1374 هیأت وزیران)

کارپرداز: مأموری است که از بین مستخدمین رسمی واجد صلاحیت دستگاه ذیربط به این سمت منصوب می‌شود و نسبت به خرید و تدارک کالاها و خدمات مورد نیاز طبق دستور مقامات مجاز با رعایت مقررات اقدام می‌نماید. (ماده 35 قانون محاسبات عمومی کشور مصوب 1/6/1366)

کارت پارک: کارت یا برگه‌ای است که با پرداخت پول تهیه می‌گردد و به وسیله آن اجازه توقف در مکان و زمان معین به خودرو داده می‌شود. (بند 73 ماده 1 آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی مصوب 28/3/1384 هیئت وزیران)

کارت شناسایی خودرو: کارتی که مشخصات مالک و وسیله نقلیه شماره‌گذاری شده در آن ثبت و از سوی راهنمایی و رانندگی صادر و به مالک وسیله نقلیه تسلیم می‌گردد. (بند 74 ماده 1 آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی مصوب 18/3/1384 هیئت وزیران)

کارت شناسایی ملی: سند شناسایی اتباع ایرانی است که توسط سازمان صادر می‌شود و در آن مشخصات فردی، شماره ملی و کدپستی محل سکونت دارنده کارت درج می‌شود. (بند چ ماده 1 آیین‌نامه اجرایی قانون الزام اختصاص شماره ملی و کدپستی برای ‌کلیه اتباع ایرانی مصوب1/12/1378 هیأت وزیران)

کارشناس: شخصی است حقیقی که در رشته یا رشته‌های خاص، پس از خاتمه تحصیلات دانشگاهی حداقل معادل لیسانس، تخصص و تجربه داشته و سابقه و خدمات او طبق این آیین‌نامه در حدود متعارف مورد رسیدگی و تأیید سازمان قرار گرفته است. (بند الف ماده 1 آیین‌نامه تشخیص صلاحیت و طبقه‌بندی مهندسان مشاور و کارشناسان مصوب 1/3/1359 شورای انقلاب)

کارشناس: در این قانون به کسی اطلاق می‌شود که در رشته مورد نظر دارای تحصیلات عالی یا تخصص بوده یا براثر ممارست خبره باشد، تشخیص خبره بودن با اتاق اصناف می‌باشد. (ماده 9 قانون نظام صنفی مصوب 16/3/1350)

کارشناس رسمی: شرایط کارشناس رسمی از قرار زیر است: 1- داشتن تخصص کامل در علم یا فنی که داوطلب کارشناسی در آن هستند. 2- داشتن بیش از 25 سال. 3- عدم شهرت به فساد اخلاق و تجاهر به استعمال مسکر و افیون. 4- نبودن تحت ولایت و قیمومت. 5- عدم محکومیت به جنایت و محکومیت به جنحه که مستلزم محرومیت از حقوق اجتماعی بوده و یا مستلزم محرومیت از شغلی است که تخصص در آن دارند و همچنین عدم محکومیت به کلاهبرداری و خیانت در امانت و سرقت و ورشکستگی به تقلب و جنحه‌های مذکور در این قانون. 6- عدم محکومیت به انفصال ابد از خدمات دولتی (ماده 2 قانون راجع به کارشناسان رسمی مصوب 23/11/1317)

کارشناسان رسمی: کلیه کارشناسان رسمی عضو کانون کارشناسان رسمی محسوب می‌شوند و تابع مقررات این قانون و نظامات کانون می‌باشند. (از ماده 1 لایحه قانونی مربوط به استقلال کانون کارشناسان رسمی مصوب 1/8/1358 شورای انقلاب)

کارفرما: شخص حقیقی یا حقوقی است که کارگر به دستور یا به حساب او کار می‌کند. (از ماده 3 قانون کار مصوب 26/12/1337)

کارفرما: شخص حقیقی یا حقوقی است که بیمه شده به دستور یا به حساب او کار می‌کند. (از بند 4 ماده 1 از قانون تأمین اجتماعی مصوب 3/4/1354)

کارفرما: شخصی است حقیقی یا حقوقی که کارگر به درخواست و به حساب او در مقابل دریافت حق‌السعی کار می‌کند. ... (از ماده 3 قانون کار مصوب 29/8/1369 مجمع تشخیص مصلحت نظام)

کارفرمای کشاورزی: از لحاظ این قانون هر شخص حقیقی یا حقوقی است که کارگر طبق قرارداد کار برای او یا از طرف او در یک یا چند شغل از مشاغل کشاورزی کار می‌کند و در این قانون کارفرما نامیده می‌شود. (از ماده 5 قانون کار کشاورزی مصوب 7/3/1353)

کارکنان بانک: به افرادی اطلاق می‌شود که به موجب حکم صادر شده یا قرارداد منعقد شده به خدمت درآمده باشند. (بند 5 ماده 1 آیین‌نامه استخدامی نظام بانکی جمهوری اسلامی ایران مصوب 26/11/1379 هیأت وزیران)

کارکنان پیمانی(نیروی انتظامی): به کسانی اطلاق می‌گردد که خدمت پیمانی را به صورت انتظامی یا کارمندی برابر مقررات مندرج در این قانون انجام دهند. (ماده 14 قانون استخدام نیروی انتظامی مصوب 7/11/1382)

کارکنان نیروی انتظامی: کسانی هستند که برابر شرایط و مقررات مندرج در این قانون یا قانون خدمت وظیفه عمومی به خدمت پذیرفته می‌شوند و عبارتند از: الف) پایور ب) پیمانی ج) وظیفه (ماده 9 قانـون استخـدام نیـروی انتظـامی مصـوب 7/11/1382)

کارکنان و کارگزاران: افرادی هستند که در دستگاه‌ها به صورت تمام وقت به خدمت اشتغال دارند و از این پس به اختصار کارگزاران نامیده می‌شوند. (بند د ماده 1 از آیین‌نامه اجرایی قانون ممنوعیت ادامه تحصیل کارگزاران کشور در ساعات اداری مصوب 12/4/1373 هیأت وزیران)

کارکنان وظیفه: کسانی هستند که مطابق قانون خدمت وظیفه عمومی در یکی از دوره‌های ضرورت، احتیاط یا ذخیره مشغول خدمت باشند. (ماده 15 قانون استخدام نیروی انتظامی مصوب 7/11/1382)

کارگاه: محلی است که کارگر به درخواست کارفرما یا نماینده او در آنجا کار می‌کند، از قبیل مؤسسات صنعتی، کشاورزی، معدنی، ساختمانی، ترابری مسافربری، خدماتی، تجاری، تولیدی، اماکن عمومی و امثال آن‌ها. کلیه تأسیساتی که به اقتضای کار متعلق به کارگاه‌اند، از قبیل نمازخانه، ناهارخوری، تعاونی‌ها، شیرخوارگاه، مهدکودک، درمانگاه، حمام، آموزشگاه حرفه‌ای، قرائت خانه، کلاس‌های سوادآموزی و سایر مراکز آموزشی و اماکن مربوط به شورا و انجمن اسلامی و بسیج کارگران، ورزشگاه و وسایل ایاب و ذهاب و نظایر آن‌ها جزء کارگاه می‌باشند. (ماده4 قانون ‌کار مصوب 29/8/1369 مجمع تشخیص مصلحت نظام)

کارگاه: محلی است که کارگر به درخواست کارفرما یا نماینده او در آنجا کار می‌کند، از قبیل مؤسسات صنعتی، کشاورزی، معدنی، ساختمانی، ترابری مسافری، خدماتی، تجاری، تولیدی، اماکن عمومی و امثال آن‌ها. (ماده 1 مقررات اشتغال نیروی انسانی، بیمه و تأمین اجتماعی در مناطق آزاد تجاری صنعتی جمهوری اسلامی ایران (به انضمام نامه اصلاحی شماره 34601-6/4/73) مصوب 19/2/1373 هیأت وزیران)

کارگاه: محلی است که بیمه شده به دستور کارفرما یا نماینده او در آنجا کار می‌کند. (بند 3 ماده 2 از قانون تأمین اجتماعی مصوب 3/4/1354)

کارگاه: عبارت از محلی است که کارگر در آنجا به دستور کارفرما کار می‌کند از قبیل اماکن عمومی و مؤسسات صنعتی و معدنی و ساختمانی و بازرگانی و باربری و مسافربری و امثال آن. کلیه تأسیساتی که به اقتضای کار متعلق به کارگاه است از قبیل ناهارخانه- حمام- درمانگاه- ورزشگاه- آموزشگاه حرفه‌ای و نظایر آن نیز جزو کارگاره محسوب می‌گردد. (ماده 5 قانون کار مصوب 26/12/1337)

کارگاه‌های مرمت آثار فرهنگی ـ تاریخی: به مؤسساتی گفته می‌شود که با حضور حداقل سه نفر از کارشناسان واجد صلاحیت‌های موضوع این آیین‌نامه تشکیل می‌شوند. مؤسسات مذکور می‌توانند خدمات مشاوره‌ای و اجرایی در زمینه مرمت آثار منقول و غیرمنقول فرهنگی ـ تاریخی ارائه نمایند. (ماده 9 آیین‌نامه مدیریت، سامانـدهی، نظـارت و حمایـت از مـالکـان و دارنـدگـان اموال فرهنگـی ـ تـاریخـی مجاز مصوب 5/5/1384 هیئت وزیران)

کارگاه‌های هنرهای سنتی: به کارگاه‌هایی گفته می‌شود که حداقل با حضور یک نفر هنرمند هنرهای سنتی تشکیل و فعالیت می‌کنند. (ماده 11 آیین‌نامه مدیریت، ساماندهی، نظارت و حمایت از مالکان و دارندگان اموال فرهنگی ـ تاریخی مجاز مصوب 5/5/1384 هیئت وزیران)

کارگر: کسی که به هر عنوان در مقابل دریافت مزد یا حقوق به درخواست کارفرما کار می‌کند. (ماده 1 مقررات اشتغال نیروی انسانی، بیمه و تأمین اجتماعی در مناطق آزاد تجاری صنعتی جمهوری اسلامی ایران (به انضمام نامه اصلاحی شماره 34601-6/4/73) مصوب 19/2/1373 هیأت وزیران)

کارگر: از لحاظ این قانون کسی است که به دستور کارفرما در مقابل دریافت مزد (دستمزد یا کارمزد) کار می‌کند. (از ماده 1 قانون اجازه اجرای گزارش کمیسیون پیشه و هنر و بازرگانی مربوط به کارگران و کارفرمایان مصوب 17/3/1328)

کارگر: از لحاظ این قانون کسی است که به هر عنوان به دستور کارفرما در مقابل دریافت حقوق یا مزد کار می‌کند. (ماده 1 قانون کار مصوب 26/12/1337)

کارگر: از لحاظ این قانون کسی است که به هر عنوان در مقابل دریافت حق‌السعی اعم از مزد، حقوق، سهم سود و سایر مزایا به درخواست کارفرما کار می‌کند. (ماده 2 قانون کار مصوب 29/8/1369 مجمع تشخیص مصلحت نظام)

کارگر کشاورزی: از لحاظ این قانون کسی است که به هر عنوان به موجب قرارداد کتبی و شفاهی با کارفرما یا نماینده او تعهد نماید در مقابل دریافت حقوق یا مزد به یک و یا چند شغل از مشاغل کشاورزی اشتغال داشته و کار نماید. (ماده 1 لایحه قانونی اصلاح لایحه قانونی اصلاح پاره‌ای از مواد قانون کار کشاورزی مصوب 15/4/1359 شورای انقلاب)

کارگر کشاورزی: از لحاظ این قانون کسی است که به هر عنوان به‌موجب قراردادکتبی با کارفرما یا نماینده او تعهد نماید در مقابل دریافت حقوق یا مزد به یک یا چند شغل از مشاغل کشاورزی اشتغال داشته و کار نماید. (ماده 1 لایحه قانونی اصلاح پاره‌ای از مواد قانون کار کشاورزی مصوب 20/2/1359 شورای انقلاب)

کارگر کشاورزی: از نظر این قانون کسی است که در مقابل دریافت مزد یا حقوق (نقدی یا جنسی و یا به طور مختلط) با انعقاد قرارداد رسمی و یا عادی در مدت محدود و یا نامحدود برای کارفرمای کشاورزی اعم از شخص حقیقی یا حقوقی در یکی از مشاغل کشاورزی موضوع تبصره ماده 23 این قانون کار می‌کند. (ماده 24 قانون الحاق مواد 23 و 24 و 25 و 26 به قانون بیمه‌های اجتماعی روستائیان مصوب 8/2/1349)

کارگر نوجوان: کارگری که سنش بین 15 تا 18 سال تمام باشد، کارگر نوجوان نامیده می‌شود. (از ماده80 قانون کار مصوب 29/8/1369 مجمع تشخیص مصلحت نظام)

کارگر کشاورزی: از لحاظ این قانون کسی است که در مقابل دریافت مزد یا حقوق به موجب قرارداد کار با کارفرمای کشاورزی یا نماینده او در یک یا چند شغل از مشاغل کشاورزی در واحدهای کشت و صنعت و مزارع دولتی یا مزارع کشاورزی مکانیزه به کار اشتغال داشته باشد. (ماده 1 قانون کار کشاورزی مصوب 7/3/1353)

کارگزار: شخص حقوقـی است که اوراق بهـادار را بـرای دیـگران و به حساب آن‌ها معامله می‌کند. (بند 13 ماده 1 قانون بازار اوراق بهادار مصوب 1/9/1384)

کارگزار/ معامله گر: شخص حقوقی است که اوراق بهادار را برای دیگران و به حساب آن‌ها و یا به نـام و به حساب خـود معاملـه می‌کنـد. (بنـد 14 مـاده 1 قانـون بازار اوراق بهادار مصوب 1/9/1384)

کارگزاران: افرادی هستند که در دستگاه‌ها به صورت تمام وقت به خدمت اشتغال دارند و از این پس به اختصار کارگزاران نامیده می‌شوند. (بند د ماده 1 از آیین‌نامه اجرایی قانون ممنوعیت ادامه تحصیل کارگزاران کشور در ساعات اداری مصوب 12/4/1373 هیأت وزیران)

کارگزاران بورس: اشخاصی هستند که شغل آن‌ها دادوستد اوراق بهادار است و معاملات در بورس منحصراً توسط این اشخاص انجام می‌گیرد. (بند 3 ماده 1 از قانون تأسیس بورس اوراق بهادار مصوب 27/2/1345)

کارگشا: وزارت عدلیه می‌تواند برحسب ضرورت و احتیاج از داوطلبان شغل وکالت که معلوماتشان کافی برای درجات سه‌گانه نیست مطابق نظامنامه مخصوص امتحان نموده اجازه وکالت در محاکم صلح یا محقق ثبت یا نزد مأمورین صلح در حوزه‌های معین بدهد - اگر داوطلب مزبور در حین اجرای این قانون مشغول وکالت بوده و صلاحیت او برای درجات سه‌گانه فوق تصدیق نشده است از امتحان معاف خواهد بود این اشخاص کارگشا نامیده می‌شوند. (ماده 1 قانون وکالت مصوب 25/11/1315)

کارمندان: پرسنلی هستند که براساس مدارج تحصیلی یا مهارت تجربی و تخصصی استخدام شده و بدون استفاده از درجات، علائم و لباس نظامی به یکی از رتبه‌های پیش‌بینی شده در این قانون نایل می‌شوند. (ماده 24 قانون ارتش جمهوری اسلامی ایران مصوب 7/7/1366)

کارمندان شرکت(بیمه): به سه دسته زیر تقسیم می‌شوند: الف) کارمندان رسمی: برای تصدی یکی از پست‌های سازمانی شرکت استخدام شده یا می‌شوند و مشمول مقررات این آیین‌نامه هستند. ب) کارمندان قراردادی: برای مدت معین به خدمت شرکت در می‌آیند، مقررات به کارگیری و پرداخت دستمزد این کارمندان به تصویب شورا می‌رسد. ج) کارمندان پیمانی: مدت قرارداد آنها حداقل 5 سال و قابل تمدید است. در طول مدت قرارداد امکان لغو آن از طرف مستخدم میسر نیست ولی شرکت با تصویب شورا می‌تواند نسبت به لغو قرارداد اقدام نمایـد (مـاده 5 آیین‌نامه استخدامی مشترک شرکت‌های بیمه و بیمه مرکزی مصوب 4/12/1381 هیئت وزیران)

کارهای انجام شده: کارهای پایان یافته یا در دست اجرا در هر رشته که تحویل موقت یا صورت وضعیت شده باشد. (بند ش ماده 4 آیین‌نامه طبقه‌بندی و تشخیص صلاحیت پیمانکاران مصوب 4/12/1381 هیئت وزیران)

کاروان یا خانه سیار: وسیله نقلیه غیرموتوری است که برای سکونت و یا کار استفاده شده و عرض آن از 6/2 متر و طول آن از 12 متر بیش‌تر نباشد. (بند 75 ماده 1 آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی مصوب 18/3/1384 هیئت وزیران)

کاروانسراها: خانه‌های قدیمی، کاروانسراها و سایر اماکن موضوع بند (ح) تبصره (7) قانون بودجه سال 1381 کل کشور عبارتند از بناهـای با ارزش تـاریخی - فرهنـگی که در محورها یا قطب‌های تاریخی - فرهنگی مورد نظر سازمان ایرانگردی و جهانگردی قرار دارند و قابلیت تبدیل به مکان‌های مناسب با کاربری واحدهای اقامتی، پذیرایی و خدماتی را دارا بوده و با همکاری سازمان مذکور و براساس ضوابط و سیاست‌های سازمان میراث فرهنـگی کشـور انتخاب، مرمت و تجهیـز می‌شود. (ماده 1 آیین‌نامه اجرایی بند ح تبصره 7 بودجه سال 1381 مصوب 28/1/1381 هیئت وزیران)

کاریابی: موسسات و دفاتر مشاوره شغلی و حرفه‌ای برای کاریابی غیردولتی در داخل کشور و یا مجاز به اعزام نیـروی کار به خارج از کشـور که توسط اشخـاص حقیقـی یا حقوقـی تأسیس می‌شوند. (بند الف ماده 1 آیین‌نامه اجرایی قانون مجازات اشتغال به حرفه کاریابی و مشاوره شغلی بدون داشتن پروانه کار مصوب 1/5/1383 هیئت وزیران)

کاریابی: مؤسسات و دفاتر مشاوره شخصی و حرفه‌ای برای کاریابی در داخل کشور و یا مجاز به اعزام نیروی کار به خارج از کشور که توسط اشخاص حقیقی یا حقوقی تأسیس می‌شوند. (بند الف مادة 1 آئین نامه اجرائی قانون مجازات اشتغال به حرفه کاریابی و مشاوره شغلی بدون پروانه مصوب 1/10/1381 هیأت وزیران)

کاسب: صاحب کسبی که فروش آن به صورت خرده و جزئی است و عملیات عمده‌فروشی ندارد. (بند 9 از ماده 1 قانون شرکت‌های تعاونی مصوب 16/3/1350)

کاشف: از نظر این آیین‌نامه کسی است که به طور مستقیم یا بر اثر وصول خبر، کالای قاچاق یا وقوع و ارتکاب عمل قاچاق را کشف نماید و نام و مشخصات وی در صورتمجلس بدوی کشف درج شده باشد. (ماده 5 آیین‌نامه اجرایی ماده 31 قانون تأسیس سازمان جمع‌آوری و فروش اموال تملیکی و اساسنامه آن مصوب 1370 و تبصره 1 ماده واحده قانون اصلاح ماده 19 قانون مجازات قاچاق مصوب 1312 و اصلاحیه‌های بعدی آن مصوب 1363 مصوب 22/4/1373 هیأت وزیران)

کاشف: از نظر این آیین‌نامه کسی است که به طور مستقیم یا بر اثر وصول خبر، کالای قاچاق یا وقع و ارتکاب عمل قاچاق را کشف کند و نام و مشخصات وی در صورت ‌مجلس بدوی کشف و درج شده باشد. (ماده 5 آیین‌نامه اجرایی تبصره 1 ماده واحده (قانون اصلاح ماده 19 قانون مجازات مرتکبین قاچاق مصوب 1312 و اصلاحیه‌های بعدی آن) مصوب 19/11/1363 مجلس شورای اسلامی مصوب 24/9/1364 هیأت وزیران

کاشف: کسی است که نگهداری حمل و نقل ورود و خروج غیرمجاز جانوران وحشی از جمله بازهای شکاری قاچاق را کشف و آن را به مأموران سازمان یا واحدهای ذیربط ارائه می‌شده و نام او در صورت‌ مجلس مربوط ذکر می‌گردد. (بند 2 ماده 1 آیین‌نامه اجرایی ماده (62) قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین مصوب 8/12/1369 هیأت وزیران)

کاشف معدن: کسی است که پروانه اکتشاف از وزارت پیشه و هنر تحصیل نموده و بر طبق آیین‌نامه اکتشاف معادن عمل کرده و کشف معدن به نام او ثبت شده باشد. (ماده 6 قانون معادن مصوب 16/11/1317)

کاشف معدن: کسی است که پروانه اکتشاف از وزارت صنایع و معادن تحصیل نموده و بر طبق آیین‌نامه اکتشاف عمل کرده و کشف معدن به نام او ثبت و گواهینامه کشف صادر شده باشد. (ماده 4 قانون معادن مصوب 21/2/1336)

کالا: یعنی هر گونه محصول طبیعی و کشاورزی و یا فراورده‌های آن یا صنایع دستی و یا تولیدات صنعتی. (بند ب ماده 1 قانون حمایت از نشانه‌های جغرافیایی مصوب 7/11/1383)

کالاهای خاص نظامی: منظور از کالاهای خاص نظامی مندرج در ماده 3 قانون مقررات صادرات و واردات سال، 1364 کالاهایی است که منحصراً در امور نظامی یا انتظامی به کار می‌رود. (از ماده 3 آیین‌نامه اجرایی مقررات صادرات و واردات سال 1364 مصوب 17/6/1364 هیأت وزیران)

کالاهای دارای جنبه تجاری: کالاهایی که به تشخیص گمرک جمهوری اسلامی ایران برای فروش وارد می‌گردند، اعم از اینکه به همان شکل یا پس از انجام عملیات (تولید، تفکیک و بسته‌بندی) به فروش برسند. (بند 1 ماده 2 آیین‌نامه اجرایی جزء 3 بند ر تبصره 19 بودجه سال 1382 مصوب 22/5/1382 هیئت وزیران)

کالاهای دارای جنبه فروش: کالاهایی که به تشخیص گمرک جمهوری اسلامی ایران برای فروش وارد می‌گردند. اعم از اینکـه به همـان شکـل یـا پس از انجـام عملیـات (تولیـد، تفکیـک و بسته بندی) به فروش برسند. (بند 1 ماده 2 آیین‌نامه اجرایی جزء3 بند ر تبصره 19 بودجه سال 1383 مصوب 16/1/1383 هیئت وزیران)

کالای انتقالی: کالایی است که در لنگرگاه‌ها یا بندرها یا فرودگاه‌های کشور از یک کشتی به کشتی دیگریا از یک هواپیما به هواپیمایی دیگر انتقال داده شود. (ماده 199 آیین‌نامه اجرایی قانون امور گمرکی مصوب 20/1/1351)

کالای مجاز: کالایی است که صدور یا ورود آن با رعایت ضوابط نیاز به کسب مجوز ندارد. (بند 1 ماده 2 قانون مقررات صادرات و واردات مصوب 4/7/1372)

کالای مشروط: کالایی است که صدور یا ورود آن با کسب مجوز امکان‌پذیر است. (بند 2 ماده 2 قانون مقررات صادرات و واردات مصوب 4/7/1372)

کالای ممنوع: کالایی است که صدور یا ورود آن به موجب شرع مقدس اسلام (به اعتبار خرید و فروش یا مصرف) یا به موجب قانون ممنوع گردد. (بند 3 ماده 2 قانون مقررات صادرات و واردات مصوب 4/7/1372)

کامیون: وسیله نقلیه موتوری باری که قسمت بارگیر آن به صورت پیوسته به کشنده متصل است. کامیون‌ها به طور کلی با وضعیت حداقل دو محور وجود داشته و ظرفیت حمل 6 تن بار و بیشتر دارند. (بند الف ماده 1 آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی مصوب 18/3/1384)

کامیون اتاقدار: کامیونی که حداکثر ارتفاع دیواره مقاوم اتاق بار آن از کف اتاق 5/1 متر باشد. (جزء 1 بند الف ماده 1 آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی مصوب 18/3/1384 هیئت وزیران)

کامیون بونکر: کامیونی که قسمت بار آن به صورت مخزن بسته و برای حمل انواع جامدات‌شکل پذیر (فله) ساخته شده است. (جزء 8 بند الف ماده 1 آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی مصوب 18/3/1384 هیئت وزیران)

کامیون تانکر: کامیونی که قسمت بار آن به صورت مخزن بسته و برای حمل انواع مایعات ساخته شده است. (جزء 7 بند الف ماده 1 آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی مصوب 18/3/1384 هیئت وزیران)

کامیون تیغه دار: کامیونی که قسمت بار آن به وسیله تیغه‌ای طولی به دو نیمه مساوی تقسیم شده باشد. (جزء3 بند الف ماده 1 آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی مصوب 18/3/1384 هیئت وزیران)

کامیون سقف دار(مسقف): کامیونی که قسمت بار آن به صورت محفظه سرپوشیده ساخته شده است. (جزء 5 بند الف ماده 1 آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی مصوب 18/3/1384 هیئت وزیران)

کامیون کفی: کامیـونی که قسمت بار آن دیواره نداشته باشد. (جزء4 بند الف ماده 1 آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی 18/4/1384 هیئت وزیران)

کامیون کمپرسی: کامیون اتاق‌داری که تخلیه بار آن به وسیلـه دستگـاه کمپـرس انجام می‌شود. (جزء11 بند الف ماده 1 آیین‌نامه راهنمایی ورانندگی مصوب 18/3/1384هیئت وزیران)

کامیون لبه دار: کامیونی که حداکثر ارتفاع دیواره مقاوم اتاق بار آن از کف اتاق 80 سانتیمتر باشد. (جزء2 بند الف ماده 1 آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی مصوب 18/3/1384 هیئت وزیران)

کامیون مخلوط کن(میکسر): کامیونی که قسمت بار آن به صورت مخزن بسته و دارای دستگاه مخلوط کن باشد. (جزء9 بند الف ماده 1 آیین‌نامه راهنمایی ورانندگی مصوب 18/3/1384 هیئت وزیران)

کامیون یخچالدار: کامیون سقف داری که قسمت بار آن دارای تجهیزات سردکننده باشد. (جزء 6 بند الف ماده 1 آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی مصوب 18/3/1384 هیئت وزیران)

کامیونت: به دو صورت زیر وجود دارد: 1ـ خودروی ون باربری: وسیله نقلیه موتوری باری است که اتاق راننده و اتاق بار به صورت دو محفظه جداگانه و بر روی یک شاسی باشد و مجموع وزن وسیله نقلیه و ظرفیت حمل بار آن از 5/3 تن تا کمتر از 5 تن است. 2ـ لوری: وسیله نقلیه موتوری باری است که اتاق راننده و اتاق بار به صورت دو محفظه جداگانه و بر روی یک شاسی باشد و مجموع وزن وسیله نقلیه و ظرفیت حمل بار آن از 5 تن تا کمتر از 6 تن است. (جزء11 بند الف ماده 1 آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی مصوب 18/3/1384 هیئت وزیران)

کانه: کانی یا مواد معدنی موجود در کانسار که دارای ارزش اقتصادی است. (بند ت ماده 1 قانون معادن مصوب 1/3/1362)

کانه: مواد معدنی یا کانی‌های موجود در کانسار که دارای ارزش اقتصادی است. (بند پ ماده 1 قانون معادن مصوب 23/3/1377)

کانه آرایی: عبارت است از کلیه عملیات فیزیکی، شیمایی و حرارتی که به منظور جدا کردن قسمتی از مواد باطله از کانه یا تفکیک کانه‌ها از یکدیگر انجام می‌گیرد. (بند ز ماده 1 قانون معادن مصوب 1/3/1362)

کانه آرایی: عبارت است از کلیه عملیات فیزیکی، شیمیایی و فیزیکوشیمیایی که به منظور جدا کردن قسمتی از مواد باطله از کانه یا تفکیک کانه‌ها از یکدیگر انجام می‌گیرد. (بند ز ماده 1 قانون معادن مصوب 23/3/1377)

کانون استان کارشناسان رسمی دادگستری: کانون‌های کارشناسان رسمی دادگستری در مراکز استان‌ها که مطابق این قانون تشکیل می‌گردند به عنوان «کانون استانی» شناخته می‌شوند و دارای شخصیت حقوقی مستقـل غیـردولتـی، غیـرانتفـاعی و غیرسیـاسی می‌باشند. (ماده 1 قانون کارشناسان رسمی دادگستری مصوب 18/1/1381)

کانون اسکان عشایری: به محدوده‌ای از زیست بوم اطلاق می‌گردد که براساس نتایج مطالعات سازمان امور عشایر دارای منابع، امکانات و استعدادهای لازم برای ایجاد اشتغال و اسکان عشایر باشد. (بند ح ماده 1 آیین‌نامه سامان‌دهی عشایر مصوب 14/1/1384 هیئت وزیران)

کانون بانک‌ها: دارای شخصیت حقوقی و استقلال مالی بوده و به موجب اساسنامه‌ای که به تصویب شورای پول و اعتبار خواهد رسید اداره خواهد شد. (بند ب ماده 38 قانون پولی و بانکی کشور مصوب 18/4/1351)

کانون سردفتران: وزارت عدلیه در نقاطی که مقتضی بداند کانون سردفتران تشکیل خواهد داد- کانون مزبور دارای شخصیت حقوقی و از حیث عواید و مخارج مستقل و از نظر نظامات تابع وزارت عدلیه است. (ماده 28 قانون دفتر اسناد رسمی مصوب 15/3/1316)

کانون وکلا: مؤسسه‌ای است ملی و دارای شخصیت حقوقی از حیث نظامات تابع وزارت عدلیه و از نظر عواید و مخارج مستقل می‌باشد. (ماده 17 قانون وکالت مصوب 20/6/1314)

کانون وکلا: مؤسسه‌ای است ملی و دارای شخصیت حقوقی از حیث نظامات تابع وزارت عدلیه و از نظر عواید و مخارج مستقل می‌باشد. (ماده 18 قانون وکالت مصوب 25/11/1315)

کانون وکلای دادگستری: مؤسسه‌ای است مستقل و دارای شخصیت حقوقی که در مقر هر دادگاه استان تشکیل می‌شود. (ماده 1 لایحه استقلال کانون وکلای دادگستری مصوب 5/12/1333)

کانون کارشناسان رسمی: دارای شخصیت حقوقی است که در مقر هر دادگاه استان تشکیل می‌شود. تشکیل کانون کارشناسان رسمی هر استان منوط بر این است که تعداد کارشناسان رسمی آن استان به سی نفر برسد و تا وقتی که عده کارشناسان به حد نصاب مذکور نرسیده کارشناسان رسمی آن استان تابع مقررات و نظامات کانون کارشناسان رسمی تهران خواهند بود. کلیه کارشناسان رسمی عضو کانون کارشناسان رسمی محسوب می‌شوند و تابع مقررات این قانون و نظامات کانون می‌باشند. (ماده 1 لایحه قانونی مربوط به استقلال کانون کارشناسان رسمی مصوب 1/8/1358 شورای انقلاب)

کاه خشخاش: کلیه قسمت‌های بوته‌ خشخاش (به استثنای دانه‌های آن) می‌باشد که پس از حصاد خشخاش می‌توان از آن داروهای مخدره استخراج نمود. (ماده 1 قانون الحاق دولت ایران به پروتکل تحدید و تنظیم کشت خشخاش و تولید و تجارت بین‌المللی و تجارت عمده مصرف تریاک مصوب 14/08/1336)

کتاب: هر اثر چاپی غیر ادواری که به منظور ارائه به عموم انتشار یافته و بیش از (25) صفحه داشته باشد. (ردیف 1 بند الف موظف بودن کلیه ناشران به انتشار کتب همراه با حذف فهرست‌نویسی پیش از انتشار و شماره استاندارد بین‌المللی کتاب (شابک) مصوب 05/12/1375 هیأت وزیران)

کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی: که در این اساسنامه به اختصار کتابخانه نامیده می‌شود، مؤسسه‌ای تحقیقاتی فرهنگی و خدماتی است که زیر نظر مستقیم رئیس مجلس فعالیت می‌کند. (ماده 1 اساسنامه کتابخانه ها، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی مصوب 13/9/1375)

کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران: که در این اساسنامه کتابخانه ملی نامیده می‌شود مؤسسه‌ای است آموزشی (علمی)، تحقیقاتی و خدماتی زیر نظر مستقیم ریاست جمهوری که طبق مقررات این اساسنامه اداره خواهد شد و محل آن تهران است. (ماده 1 قانون اساسنامه کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران مصوب 2/8/1369)

کتابخانه‌های عمومی: نهادی فرهنگی است که با مجموعه‌ای منظم از منابع مکتوب و مضبوط در اشکال مختلف به منظور برآورده ساختن نیازهای اطلاعاتی، علمی، پژوهشی، آموزشی، تفریحی و غنی سازی اوقات فراغت عموم افراد جامعه قطع نظر از سن، نژاد، جنسیت، مذهب، ملیت، زبان یا موقعیت اجتماعی آن‌ها به ارائه خدمات کتابداری و اطلاع‌رسانی می‌پردازد. (مـاده 2 آیین‌نامه اجرایـی قانـون تأسیس و نحـوه اداره کتابخانه‌های عمومی مصوب 4/9/1383 هیئت وزیران)

کدخدای ده: نماینده مالک و مسئول اجرای قوانین و نظامنامه‌هایی است که از طرف دولت به او مراجعه می‌شود. (ماده 1 قانون کدخدایی مصوب 20/9/1314)

کسبه و صنعتگران دستمزدبگیر: کسانی هستند که کالا را منحصراً به مصرف کننده بفروشند و یا دستمزد دریافت دارند و نام آنان در تبصره یک این ماده ذکر شده است. (ماده 5 قانون مالیات بر درآمد و املاک مزروعی و مستغلات و حق تمبر مصوب 16/1/1335)

کسبه جزء: کسانی هستند که کالاهای مصرفی را از عمده فروش‌ها خریداری و به مصرف کننده می‌فروشند یا در مقابل انجام کاری با دست یا ماشین‌های کوچک دستمزد دریافت می‌دارند و حداکثر درآمد سالانه آن‌ها از یکصد و بیست هزار ریال تجاوز نمی‌کند. (بند الف ماده 5 قانون مالیات بر درآمد مصوب 10/5/1334)

کشاورز: کسی که شخصاً به کشاورزی اشتغال داشته و منبع اصلی درآمد او از طریق کشاورزی تأمین می‌گردد. (بند 9 آیین‌نامه اجرایی قانون واگذاری زمین‌های دایر و بایر که بعد از انقلاب به صورت کشت موقت در اختیار کشاورزان قرار گرفته است مصوب 8/8/1365 مصوب 29/11/1365 هیأت وزیران)

کشاورز: کسی که حرفه اصلی او تولید محصول به وسیله عملیات زراعی و یا باغداری ‌باشد. (بند 6 ماده 1 قانون شرکت‌های تعاونی مصوب 16/3/1350)

کشاورز: کسی است که خود مالک زمین بوده و شخصاً به کشاورزی اشتغال دارد و منبع اصلی درآمد او از راه کشاورزی تأمین شود. (بند 2 ماده 1 قانون مربوط به اصلاحات ارضی مصوب 26/2/1339)

کشاورزی: عبارت است از تولید محصول به وسیله عملیات زراعی و همچنین دامداری و تولید محصولات حیوانی (بند 1 ماده 1 قانون مربوط به اصلاحات ارضی مصوب 26/2/1339)

کشاورزی: عبارت است از بهره‌برداری از آب و زمین به منظور تولید محصولات گیاهی و حیوانی (از قبیل زراعت، باغداری، درختکاری مثمر و غیرمثمر،‌جنگلداری، جنگلکاری، دامداری، پرورش طیور وزنبور عسل و آبزیان) (ماده 1 قانون نحوه واگذاری و احیا اراضی در حکومت جمهوری اسلامی ایران مصوب 25/6/1358 شورای انقلاب)

کشاورزی: عبارت است از بهره‌برداری از آب و زمین به منظور تولید محصولات گیاهی و حیوانی (از قبیل زراعت، باغداری، درختکاری مثمر و غیرمثمر،‌جنگلداری، جنگلکاری، دامداری، پرورش طیور وزنبور عسل و آبزیان) (بند 1 ماده 1 از آیین‌نامه‌ اجرایی لایحه قانونی واگذاری و احیا اراضی در حکومت جمهوری اسلامی ایران مصوب 31/2/1359 شورای انقلاب)

کشاورزی و منابع طبیعی: عبارت است از بهره‌برداری از آب و زمین به منظور تولید محصولات گیاهی و حیوانی (از قبیل زراعت، باغداری، درختکاری مثمر و غیرمثمر، جنگلداری، جنگلکاری، مرتعداری، بیابان‌زدایی، دامداری، شیلات، آبزیان، پرورش طیور و زنبور عسل و کرم ابریشم‌) (بند ب ماده 1 قانون تأسیس نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی جمهوری اسلامی ایران مصوب 3/4/1380)

کشتی: منظور از کشتی فقط کشتی‌های دریاپیماست. (بند د ماده 11 از قانون دریایی مصوب 29/6/1343)

کشتی: به هر وسیله‌ای اطلاق می‌شود که برای حمل بار در دریا به کار رود. (بند 4 ماده 52 از قانون دریایی مصوب 29/6/1343)

کشنده: وسیله نقلیه‌ای‌ است که یدک و یا نیمه یدک را به دنبال خود کشیده و به حرکت درمی‌آورد. (جزء 12 بند الف ماده 1 آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی مصوب 18/3/1384 هیئت وزیران)

کفالت: عقدی است که به موجب آن احد طرفین در مقابل طرف دیگر احضار شخص ثالثی را تعهد می‌کند. متعهد را کفیل، شخص ثالث را مکفول و طرف دیگر را مکفول له می‌گویند. (ماده 734 قانون مدنی)

کلاه ایمنی: کلاهی است که راننده و سر نشین موتورسیکلت‌ها آن را برای محافظت سر خود در برابر ضربات احتمالی ناشی از بروز سوانح به کار می‌برند. (بند 76 ماده 1 آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی مصوب 18/3/1384 هیئت وزیران)

کلاه ایمنی: کلاهی است که راننده و سرنشین موتور سیکلت‌ها از آن برای محافظت سر خود در برابر ضربات احتمالی ناشی از بروز سوانح استفاده می‌کنند. (بند ب ماده 1 آیین‌نامه اجرایی قانون استفاده اجباری از کمربند ایمنی مصوب22/4/1384 هیئت وزیران)

کم زمین: عبارت از کسی که کم‌تر از عرف محل زمین داشته باشد. (بند 6 آیین‌نامه اجرایی قانون واگذاری زمین‌های دایر و بایر که بعد از انقلاب به صورت کشت موقت در اختیار کشاورزان قرار گرفته است مصوب 8/8/1365 مصوب 29/11/1365 هیأت وزیران)

کم فروشی: عبارت است از عرضه یا فروش کالا یا ارائه خدمت کم‌تر از میزان یا معیار مقرر شده. (ماده 58 قانون نظام صنفی کشور مصوب 24/12/1382)

کم فروشی و تقلب: عبارت است از عرضه کالا یا خدمات کم‌تر از میزان و مقادیر خریداری شده از نظر کمی یا کیفی که مبنای تعیین نرخ مراجع رسمی قرار گرفته است. (از ماده 3 قانون تعزیرات حکومتی مصوب 23/12/1367 مجمع تشخیص مصلحت نظام)

کمربند ایمنی: تسمه‌ای که نیم تنه بالای راننده و هر یک از سرنشینان را تحت کنترل و مهار ایمن خود قرار می‌دهد تا هنگام ضرورت، هم چون کاهش ناگهانی سرعت یا توقف آنی خودرو که ممکن است ناشی از ترمز یا برخورد با جسم دیگر یا حوادث دیگر رانندگی باشد، مانع از جدا شدن سرنشینان و راننده از صندلی خود و اصابت به شیشه جلو یا سایر قسمت‌های داخل و یا پرتاب به خارج از خودرو شود. (بند الف ماده1 آیین‌نامه اجرایی قانون استفاده اجباری از کمربند ایمنی مصوب 22/4/1384 هیئت وزیران)

کمربند ایمنی: تسمه‌ای که نیم تنه بالای راننده و هر یک از سرنشینان را تحت کنترل و مهار ایمن خود قرار میدهد تا در هنگام ضرورت، هم چون کاهش ناگهانی سرعت یا توقف آنی خودرو که ممکن است ناشی از ترمز یا برخورد با جسم دیگر یا حوادث دیگر باشد، مانع از جدا شدن سرنشینان و راننده از صندلی خود و اصابت به شیشه جلو یا دیگر قسمت‌های درونی و یا پرتاب شدن به بیرون خودرو شود و حداقل دارای دو نقطه اتکا باشد. (بند 77 ماده 1 آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی مصوب 18/3/1384 هیئت وزیران)

کمک: عناوین کمک و اعانه مندرج در بودجه کل کشور منحصراً ناظر بر اعتبارات جاری است. (تبصره 58 قانون بودجه اصلاحی سال 1353 و بودجه سال 1354 کل کشور مصوب 15/11/1353)

کمک کشاورز: کسی است که مالک زمین و عوامل دیگر کشاورزی نیست و در مقابل انجام کار معین کشاورزی مزد (نقدی یا جنسی) دریافت می‌کند. (بند 3 ماده 1 از قانون مربوط به اصلاحات ارضی مصوب 26/2/1339)

کمک ازدواج: مبلغی است که طبق شرایط خاصی برای جبران هزینه‌های ناشی از ازدواج به بیمه شده پرداخت می‌گردد. (بند 11 ماده 2 از قانون تأمین اجتماعی مصوب 3/4/1354)

کمک عائله‌مندی: مبلغی است که طبق شرایط خاص در مقابل عائله‌مندی توسط کارفرما به بیمه شده پرداخت می‌شود. (بند 12 ماده 2 از قانون تأمین اجتماعی مصوب 3/4/1354)

کمک کفن و دفن: مبلغ مقطوعی است که به منظور تأمین هزینه‌های مربوط به کفن و دفن بیمه شده در مواردی که خانواده او این امر را به عهده می‌گیرند پرداخت می‌گردد. (بند 18 ماده 2 از قانون تأمین اجتماعی مصوب 3/4/1354)

کمک‌های مردمی در مدارس: به آن دسته از کمک‌هایی اطلاق می‌گردد که توسط اولیاء دانش‌آموزان و یا سایر اشخاص حقیقی و حقوقی به منظور تأمین بخشی از هزینه‌های هر مدرسه و ارتقاء فعالیت‌های کمی وکیفی آن پرداخت می‌شود و دارای ویژگی‌های زیر است: الف) اعطاء آن از سوی اولیاء دانش‌آموزان و سایر افراد داوطلبانه باشد. ب) خارج از فصل ثبت نام دریافت شود و ثبت نام مشروط به پرداخت آن نباشد. ج) اخذ وجوه در مقابل ارائه رسید رسمی از سوی وزارت آموزش و پرورش در اختیار مدیران مدارس انجام شود. (ماده 2 آیین‌نامه اجرایی قانون اصلاح ماده 11 قانون تشکیل شوراهای آموزش و پرورش در استان‌ها مصوب 24/1/1384 هیئت وزیران)

کمیته انقلاب اسلامی: نهادی است انتظامی زیر نظر وزارت کشور که هدف آن استقرار امنیت و حفظ انتظامات کشور در جهت پاسداری از انقلاب اسلامی ایران و دست‌آوردهای آن در چارچوب این قانون می‌باشد. (ماده 1 اساسنامه کمیته انقلاب اسلامی ایران مصوب 04/3/1365) کمیته فنی بازرگانی: هیئتی است با حداقل سه عضو خبره فنی بازرگانی صلاحیت‌دار که از سوی مقام مجاز دستگاه مناقصه‌گزار انتخاب می‌شود و ارزیابی فنی بازرگانی پیشنهادها و سایر وظایف مقرر دراین قانون را به عهده دارد. (بند د ماده2 قانون برگزاری مناقصات مصوب3/11/1383)

کمیسیون امنیت اجتماعی: برای حفظ نظم و امنیت عمومی در هر حوزه فرمانداری کمیسیونی به نام (کمیسیون امنیت اجتماعی) مرکب از فرماندار - رئیس دادگاه شهرستان در صورت نبودن رئیس دادگاه بخش - دادستان - رئیس شهربانی و رئیس ژاندارمری به ریاست فرماندار تشکیل می‌شود. (ماده 1 لایحه قانونی حفظ امنیت اجتماعی مصوب 09/5/1334)

کمیسیون امنیت اجتماعی: رای حفظ نظم و امنیت عمومی در هر حوزه فرمانداری کمیسیونی به نام (کمیسیون امنیت اجتماعی) مرکب از فرماندار - رئیس دادگاه شهرستان و در صورت نبودن رئیس دادگاه شهرستان رئیس دادگاه بخش - دادستان - رئیس شهربانی و رئیس ژاندارمری به ریاست فرماندار تشکیل می‌شود. (ماده 1 قانون حفظ امنیت اجتماعی مصوب 22/12/1335)

کمیسیون قراردادهای ناهمسان: کمیسیونی است مرکب از سه نفر به انتخاب رئیس دستگاه اجرایی که عهده‌دار بررسی و تصویب قراردادهای ناهمسان خدمات مشاوره‌ای دستگاه مربوط، به استناد مفاد بند (ب) ماده (3) این آیین‌نامه می‌باشد. (بند «ی»ماده 1 آیین‌نامه نحوه تهیه قراردادهای ناهمسان مصوب 16/11/1381 هیئت وزیران)

کمیسیون نظارت: کمیسیونی است که به منظور برقراری ارتباط و ایجاد هماهنگی بین اتحادیه‌ها و مجامع امور صنفی با سازمان‌ها ودستگاههای دولتی در راستای وظایف و اختیارات آن‌ها و همچنین نظارت بر اتحادیه‌ها و مجامع امور صنفی هر شهرستان تشکیل می‌شود. (ماده 10 قانون نظام صنفی کشور مصوب24/12/1382)

کمیسیون نظارت: مجمعی است که طبق مقررات این قانون بر سازمان‌های صنفی نظارت دارد. (ماده 3 (12) قانون اصلاح قانون نظام صنفی مصوب 13/4/1359 شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران مصوب 31/2/1368)

کمیسیون نظارت: منظور از کمیسیون نظارت مذکور در این قانون کمیسیون نظارت بر شورای مرکزی اصناف است که طبق مقررات این قانون تشکیل می‌شود. (ماده 12 لایحه قانونی راجع به اجازه اجرای اصلاحاتی که توسط هیأت عالی نظارت در قانون نظام صنفی و اصلاحیه‌های آن به عمل آمده است مصوب 13/4/1359 شورای انقلاب)

کمیسیون نظارت: منظور از کمیسیون نظارت مذکور در این قانون کمیسیون نظارت بر اتاق اصناف شهر است که طبق مقررات این قانون تشکیل می‌شود. (ماده 10 قانون نظام صنفی مصوب 16/3/1350)

کناره یا کرانه یا دیواره : ‌به قسمتی از حریم رودخانه اطلاق می‌گردد که آب رودخانه در حداکثر طغیان معمولی خود از آن فراتر نرود. (بند 23 ایین‌نامه اجرایی قانون حفظ و تثبیت کناره و بستر رودخانه‌های مرزی مصوب 18/12/1363 هیأت وزیران)

کنترل بهداشتی: منظور از کنترل بهداشتی، بازدید و بررسی وضعیت بهداشتی مراکز مشمول این آیین‌نامه به منظور اعمال ضوابط بهداشت محیطی می‌باشد. (بند ت ماده 1 آیین‌نامه بهداشت محیط مصوب 24/4/1371 هیأت وزیران)

کنترل بهداشتی دام: مقصود از کنترل بهداشتی بازرسی و اقداماتی است که از لحاظ پیشگیری و مبارزه با امراض دامی و بیماری‌های مشترک بین انسان و دام لازم و ضروری می‌باشد. (از ماده 2 قانون سازمان دامپزشکی کشور مصوب 24/3/1350)

کنده: آن قسمت از تنه درخت که پس از قطع یا شکسته شدن یا سوختن در زمین باقی بماند کنده نامیده می‌شود. (بند 4 ماده 1 از قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگل‌ها و مراتع مصوب 25/5/1346)

کنفدراسیون: ائتلاف چند سندیکا تشکیل یک اتحادیه و ائتلاف چند اتحادیه تشکیل یک کنفدراسیون را می‌دهد. (ماده 25 قانون کار مصوب 26/12/1337)

کنوانسیون پاریس: یعنی مصوبه مورخ 1261 هجری شمسی (1883 میلادی) اتحادیه عمومی بین‌المللی معروف به پاریس برای حمایت از مالکیت صنعتی و تغییرات بعدی آن که به تصویب جمهوری اسلامی ایران رسیده است. (بنـد ج ماده 1 قانون حمایت از نشانه‌های جغرافیایی مصوب 7/11/1382)

کوچ عشایری: عبارت است از حرکت خانوارهای عشایری از نقطه‌ای به نقطه دیگر با هدف استفاده از مراتع برای چرای دام که معمولا با همه اعضای خانوار بار و بنه، سر پناه قابل حمل و همراه با ایل ـ طایفه یا رده‌هایی از آن انجام می‌گردد. کوتاه یا بلند بودن مسیر کوچ تغییری در مفهوم کوچ نمی‌دهد. (بند ث ماده 1 آیین‌نامه ساماندهی عشایر مصوب 14/1/1384 هیئت وزیران)

کوچه: راهی در مناطق مسکونی که عرض آن حداکثر 6 متر باشـد. (بنـد 78 مـاده 1 آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی مصوب 18/3/1384 هیئت وزیران)

کوشش فکری: عبارت از تلاش ذهنـی است که در جهت کشـف یا استقــرار ارتباط‌های کامل‌تر بین پدیده‌ها صورت می‌گیرد. (بند 4 ماده 1 از آیین‌نامه حقوق و دستمزد کارکنان سازمان‌های مناطق آزاد تجاری صنعتی جمهوری اسلامی ایران مصوب 19/1/1375 هیأت وزیران)

کیفر تبعی: اثر ناشی از حکم است بدون قید در حکم و کیفر تکمیلی همان کیفر تبعی است با این تفاوت که مثل کیفر اصلی در حکم دادگاه قید می‌شود. (تبصره ماده 19 اصلاحی از قانون اصلاح ماده 19 اصلاحی قانون کیفر عمومی مصوب 07/4/1328)

کیفر تبعی: اثر ناشی از حکم است بدون قید در حکم و کیفر تکمیلی همان کیفر تبعی است با این تفاوت که مثل کیفر اصلی در حکم دادگاه قید می‌شود. (تبصره ماده 19 اصلاحی قانون اصلاح ماده 19 اصلاحی قانون کیفر عمومی مصوب 07/4/1328)

کیلو: منظور از تن‌که در جدول تعرفه ضمیمه این قانون به عنوان واحد وزن و مأخذ دریافت حقوق‌گمرکی‌قیدگردیده تن متریک  و منظور از یک کیلو یک هزارم آن می‌باشد. (ماده 3 قانون تعرفه گمرکی مصوب 06/4/1334)

گارد صنعت نفت: برای حفاظت تأسیسات و اموال و اسناد صنعت نفت سازمانی به نام گارد صنعت نفت در شرکت ملی نفت ایران تشکیل می‌شود و افراد سازمان مزبور در اجرای قانون مجازات اخلالگران در صنایع نفت مصوب سال 1336 در موقع نگهبانی دارای وظایف و اختیارات و مسئولیت‌های ضابطین نظامی خواهند بود و طبق این قانون و آیین‌نامه‌ای که وسیله وزارت دارایی و وزارت جنگ تهیه و به تصویب کمیسیون‌های نظام و جنگ و دادگستری مجلسین می‌رسد حق استعمال اسلحه خواهند داشت. (ماده 1 قانون تشکیل گارد صنعت نفت مصوب 11/4/1351)

گاوداری: محلی که در آن یک یا چند گاو به صورت صنعتی، نیمه صنعتی و یا سنتی نگهداری می‌شود. (بند ج ماده 1 آیین‌نامه اجرایی ریشه کنی بروسلوز مصوب 19/12/1383 هیئت وزیران)

گذرگاه پیاده: گذرگاهی در تقاطع راه‌ها، امتداد پیاده روها، سواره‌روها، روگذرها یا زیرگذرها یا هر محل دیگری از سواره‌رو که به وسیله خط‌کشی یا میخکوبی یا علایم دیگر، برای عبور پیـادگان اختصـاص داده شده است. (بنـد 79 ماده 1 آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی مصوب 18/3/1384 هیئت وزیران)

گرانفروشی: عبارت است از عرضه یا فروش کالا ارائه خدمت به بهای بیش از نرخ‌های تعیین شده بوسیله مراجع قانونی ذیربط، عدم اجرای مقررات و ضوابط قیمت‌گذاری و انجام دادن هر نوع عملی که منجر به افزایش بهای کالا یا خدمت به زیان خریدار گردد. (ماده 57 قانون نظام صنفی کشور مصوب 24/12/1382)

گرانفروشی: عبارت است از عرضه کالا یا خدمات به بهای بیش از نرخ‌های تعیین شده توسط مراجع رسمی به طور علی‌الحساب یا قطعی و عدم اجرای مقررات و ضوابط قیمت‌گذاری و انجام هر نوع اقدامات دیگر که منجر به افزایش بهای کالا یا خدمات برای خریدار گردد. (ماده 2 قانون تعزیرات حکومتی مصوب 23/12/1367 مجمع تشخیص مصلحت نظام)

گرانفروشی: عبارت است از عرضه کالا به بیش از نرخ متعارف و در مورد کالاهایی که به دست دولت توزیع می‌شود به بیش از نرخ تعیین شده توسط دولت. (بند ب ماده 1 قانون تشدید مجازات محتکران و گرانفروشان مصوب 23/1/1367)

گردش علمی(پیمانکار): مجموع درآمدها و هزینه‌های پیمانکار در یک سال مالی. (بند ض ماده 4 آیین‌نامه طبقه‌بندی و تشخیص صلاحیت پیمانکاران مصوب 4/12/1381 هیئت وزیران)

گرده بینه: قسمتی از تنه درخت است که تقریباً استوانه‌ای شکل بوده و از آن انواع چوب یا روکش تهیه می‌شود. (بند 15 ماده 1 از قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگل‌ها و مراتع مصوب 25/5/1346)

گرمسیر: محدوده زیست و قلمرو جغرافیایی که عشایر، تمام یا قسمتی از فصول پاییز و زمستان را در آن می‌گذرانند. (بند پ ماده 1 آیین‌نامه ساماندهی عشایر مصوب 14/1/1384 هیئت وزیران)

گره دریایی: عبارت است از سرعت حرکت کشتی برحسب میل دریایی در ساعت. (ماده 1 قانون حفاظت دریا و رودخانه‌های مرزی از آلودگی با مواد نفتی مصوب 14/11/1354)

گروه: منظور کلیه احزاب، سازمان‌ها، جمعیت‌ها و انجمن‌های سیاسی و صنفی تعریف شده در مواد 1 تـا 5 قانـون است. (بنـد پ مـاده 1 آیین‌نامه چگونگی تأمین امنیت اجتماعـات مصوب 31/6/1381 هیئت وزیران)

گروه آموزشی: واحدی است متشکل از اعضای هیأت علمی متخصص در یک رشته از شعب دانش‌بشری که در دانشکده یا آموزشکده‌ای دایر است و اعضای هیأت علمی هر گروه مجموعاً شورای آن گروه را تشکیل می‌دهند. (ماده 35 آیین‌نامه مدیریت دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی مصوب 11/4/1370 شورای عالی انقلاب فرهنگی)

گروه پ‍‍ژوهشی: در صورتی که فعالیت پژوهشی در یک دانشکده یا مؤسسه تحقیقاتی به صورت مستمر و باهدف خاص تعریف شده باشد و به تعداد کافی عضو هیأت علمی پژوهشی وجود داشته باشد، ‌گروه پژوهشی با ضوابط زیر تأسیس می‌گردد. الف) هدف و عنوان گروه پژوهشی منطبق بر نیازهای اساسی کشور در یکی از زمینه‌های علمی، کاربردی یا میان رشته‌ای باشد. ب) داشتن حداقل 5 عضو هیأت عملی پژوهشی که 3 نفر از آنان در گروه پژوهشی تمام وقت باشند. ج) داشتن امکانات و تجهیزات لازم در دانشکده یا دانشگاه یا مؤسسه تحقیقاتی د) داشتن دانشجوی دوره دکتری در زمینه تحقیقاتی ارائه شده یا سه دوره متوالی دانشجوی کارشناسی ارشد. (بند 2 تعاریف و ضوابط تأسیس مراکز تحقیقاتی مصوب 21/1/1369 شورای عالی انقلاب فرهنگی)

گروه شرکت‌های پیمانکاری: شخصی است حقوقی که از همکاری یا مشارکت دو یا چند شرکت پیمانکاری برای اجرای عملیات مربوط به طرح‌های بزرگ به وجود بیاید و شرکت‌های تشکیل دهنده آن در عین حال به طور مستقل شخصیت حقوقی خود را حفظ نماید. (بند ب ماده 2 آیین‌نامه تشخیص صلاحیت و ارجاع کار به شرکت‌های پیمانکاری ساختمانی تأسیساتی و تجهیزاتی وابسته به بخش خصوصی مصوب 30/2/1360 هیأت وزیران)

گروه‌های پزشکی: منظور در این آیین‌نامه به شرکت‌هایی اطلاق می‌شود که از صاحبان حرفه‌های پزشکی تشکیل یافته و طبق مقررات پس از تأیید وزارت بهداری به ثبت برسد. (ماده 2 آیین‌نامه اجرایی تبصره ماده 19 قانون برنامه عمرانی چهارم موضوع اعطای وام جهت خدمات درمانی مصوب 24/4/1347)

گروه های آسیب پذیر: افرادی از جامعه که در معرض مخاطرات اجتماعی هستند و به ساماندهی و باز پروری نیاز دارند. (بنـد ب مـاده 1 آیین‌نامه چتر ایمنی رفاه اجتماعی مصوب 22/3/1384 هیئت وزیران)

گروه‌های غیرقانونی: منظور از گروه‌های غیرقانونی، گروه‌هایی هستند که از طریق وزارت کشور غیرقانونی اعلام شده باشد. (تبصره مـاده 14 آیین‌نامه اجـرایی قانون مطبوعات مصوب 17/6/1381 هیئت وزیران)

گزارش ها و مکاتبات: گزارش‌ها و نامه‌های رسمی که با امضای مسئولان دستگاه‌های مندرج در قانون ارسال می‌شوند. (بنــد ه مـاده1 آییــن‌نـامه اجــرایـی قانــون ممنوعیت به‌کارگیری اسامی، عناوین و اصطلاحات بیگانه مصوب 19/2/1378 هیأت وزیران)

گزارشگر: خبرنگار موقت یا گزارشگر به شخصی اطلاق می‌گردد که برای مدت محدود (کم‌تر از سه ماه) در ایران توقف داشته باشد. (بند ج ماده 1 از آیین‌نامه صدور اجازه تأسیس، انحلال و نظارت بر فعالیت وسائل ارتباط جمعی خارجی و نمایندگان وابسته به آن‌ها مصوب 14/5/1368 هیأت وزیران)

گواه(واقعه): گواه از لحاظ این قانون کسی است که صحت اظهارات اعلام کننده را گواهی می‌کند. (تبصره 2 ماده 6 قانون ثبت احوال مصوب 16/4/1355)

گواهی آموزش: مدرکی است که پس از طی دوره‌های آموزشی و کسب مهارت‌های لازم و موفقیت در آزمون‌های مربوط از طرف آموزشگاه بنام هنرآموز صادر می‌گردد. (بنـد ح مـاده 1 آیین‌نامه اجرایی آموزشگاه‌های رانندگی مصوب 5/12/1383 هیئت وزیران)

گواهی سسپرده نزد خزانه: اوراق بهادار بانامی است که توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی طبق مقررات ماده 46 قانون محاسبات عمومی کشور مصوب 1366 و آیین‌نامه اجرایی آن انتشار می‌یابد. (بند 3 آیین‌نامه اجرایی بند م تبصره 19 بودجه سال 1381 مصوب 18/10/1381 هیئت وزیران)

گواهی کشف: تأییدیه‌ای است که توسط وزارت معادن و فلزات پس از اتمام عملیات اکتشافی و کشف کانه به نام دارنده پروانه اکتشاف صادر می‌شود. (بند چ ماده 1 قانون معادن مصوب 23/3/1377)

گواهینامه بین المللی رانندگی: گواهینامه‌ای است که به اعتبار گواهینامه داخلی طبق مفاد قانون الحاق ایران به کنوانسیون عبور و مرور در جاده‌ها و کنوانسیون مربوط به علایم راه‌ها ـ مصـوب 1354 توسـط راهنمایـی و رانـنـدگی صـادر می‌گردد و مـدت اعتـبـار آن یـک سـال می‌باشد. (بند 80 ماده 1 آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی مصوب 18/3/1384 هیئت وزیران)

گواهی‌نامه رادیو اپراتوری: اجازه‌نامه است که توسط وزارت‌پست وتلگراف و تلفن جهت اشخاص حقیقی برای اشتغال به عملیات رادیو اپراتوری صادر می‌گردد. (ماده 4 آیین‌نامه اجرایی صدور گواهینامه افسری مخابرات کشتی مصوب 31/6/1364 هیأت وزیران)

گواهینامه رانندگی(پروانه رانندگی): اجازه نامه برای رانندگی وسایل نقلیه که از طرف راهنمایی و رانندگی به نام افراد صادر می‌شود. (بند 81 ماده 1 آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی مصوب 18/3/1384 هیئت وزیران)

گواهینامه صلاحیت پیمانکاران: مدرکی که براساس مقررات این آیین‌نامه و به ازای احراز شرایط لازم از سوی سازمان برای فعالیت پیمانکاری در چارچوب کاربرد این آیین‌نامه صادر و طی ترتیبات مقرر در این آیین‌نامه اصلاح و تمدید می‌گردد. (بند ص ماده 4 آیین‌نامه طبقه‌بندی و تشخیص صلاحیت پیمانکاران مصوب 4/12/1381 هیئت وزیران)

گواهینامه صلاحیت پیمانکاری صنعت ساخت: مدرک رسمی نشان دهنده احراز صلاحیت که از سوی سازمان صادر می‌شود. (بند ت ماده 1 آیین‌نامه تشخیص صلاحیت پیمانکاران طرح و ساخت مصوب 24/1/1384 هیئت وزیران)

یادداشت ها